Stowarzyszenie Użytkowników
Krajowego Systemu Informacji o Terenie

Komentarz nr 30/IV/09

2 listopada 2009 r.

O tym ze Zintegrowany System Katastralny, w tym system wieczysto-księgowy się nie sprawdza, było już wiadomo na etapie pierwszych sześciu miast pilotowych i po to były one pilotowe, aby się wycofać lub skorygować założenia systemu.

Nic takiego nie zrobiono, eksperymentowano dalej, stąd mamy coraz bardziej niewydolne księgi wieczyste, które przy obecnych opóźnieniach wpisów zatracają swój sens, stąd mamy Geoportal z namiastką IPE, który z katastrem ma mało wspólnego, jako że zamieszczony tam obraz działek jest efektem wektoryzacji, czyli ładnym obrazkiem, opatrzonym zmyłkowo identyfikatorem katastralnym. Pod ten sam identyfikator ma się podczepić nowy tworek powierzchniowy, tak zwana działka scertyfikowana, o czym w Sieniawie poinformowali przedstawiciele ARiMR.

Porównywanie tych danych z wieczysto-księgowymi jest nieuprawnione i nie ma szans na obronę w przypadku zaskarżenia. Można to zresztą sprawdzić (i uniknąć zagrożeń wektoryzacyjnych) na tych lokalizacjach Geoportalu (miedzy innymi Cieszyn, Koło, Mielec, Środa Śląska,Turek i wiele innych), gdzie podano zarówno dane z wektoryzacji, jak i dane ciągnięte bezpośrednio z ośrodka dokumentacji.

Tego faktu nie nagłośniło obecne kierownictwo GUGiK, a jest to jeden z jego największych sukcesów. Stworzyło po cichu narzędzie umożliwiające osobom poszkodowanym identyfikację drogą internetową niespójności geodezyjnych

Otóż na Przeglądarce Map Geoportalu.gov.pl znajdujemy dwa identyczne hasła „Dane o charakterze katastralnym“, z tym, że jedne mają w nawiasie KIIP, drugie COGiK; oznaczenia wstydliwie schowane, odsłaniające się po przesunięciu ramki. O ile raczej wiadomo, co to jest COGiK, bo wymieniony jest w Statucie GUGiK wprowadzonym Rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów, to nie wiadomo co to jest KIIP. Chyba chodzi o Krajową Infrastrukturę Informacji Przestrzennej, która jednak w sensie prawnym jeszcze nie istnieje (nie została jeszcze transponowana!), zatem raczej chodzi o Katastralną Infrastrukturę Informacji Przestrzennej, która prawnie też nie istnieje, ale którą te pierwsze dane o charakterze katastralnym stanowią. Są to autentyczne dane ciągnięte bezpośrednio z ośrodka dokumentacji . Jest to remedium na wszystkie obrazkowe GIS-y, które w dziedzinie administrowania terenami trzeba będzie stopniowo zastępować danymi urzędowymi. Szukają tego narzędzia na całym świecie, bo od dawna podejrzewano, że jest to możliwe, znalazło je aktualne kierownictwo GUGiK i nie chwali się, nie nagłaśnia, uważając za rzecz oczywistą. Znany polski profesor z zakresu informacji przestrzennej też kiedyś twierdził, że nie mamy żadnej infrastruktury informacji przestrzennej, a okazało się, iż mamy najbogatszą tylko nienagłośnioną i zaśmieconą przez zagranicznych doradców, którzy nawet jak znają język, to nie znają specyfiki polskiej geodezji.

Te zamieszczone w Geoportalu drugie dane o charakterze katastralnym opatrzone akronimem COGiK to są obrazkowe dane z wektoryzacji, które z braku danych źródłowych, stanowią orientację w terenie i te dane dla potrzeb prawnych nie powinny być wykorzystywane.

Można to łatwiej sprawdzić na powiązanym z Geoportalem, Geoportalu2.pl gdzie są i dane wektoryzowane (działki z Geoportal.gov.pl) i dane katastralne (działki katastralne). Są miejsca, gdzie dane są zgodne, czyli miejsca, gdzie wykonujący wektoryzację wykorzystali dane źródłowe zgodnie z zasadami sztuki geodezyjnej, ale są i miejsca gdzie dane te się rozchodzą, na skutek prymitywnego wektoryzowania map katastralnych i będą się coraz bardziej rozchodzić w miarę dokonywania zmian w strukturze przestrzennej, jako że dane katastralne żyją, a zwektoryzowane nie.

Nieuchronnie zbliża się czas, w którym dane w Zintegrowanym Systemie Katastralnym trzeba będzie zharmonizować i GUGiK zrobił ogromny krok w tym kierunku. Teraz trzeba, gmina po gminie, przygotować bazę „Danych o charakterze katastralnym (KIIP)“ do konfrontacji z poszczególnymi już zinformatyzowanymi wydziałami ksiąg wieczystych. Gminami, gdyż jest to jedyny sposób zbilansowania z podziałem wieczysto-księgowym. Trzeba też udostępnić i przygotować do konfrontacji strukturę ksiąg, a potem na wzór organizacji ośrodków migracyjnych stworzyć zespoły specjalistów, które wyselekcjonują przypadki niezgodne, celem ich stopniowej eliminacji przez właściwe organy administracji samorządowej i sądowniczej.

Dziś w zderzeniu z obarczonym błędami ale legalnym systemem ksiąg wieczystych nielegalny system ewidencji gruntów ma znikome szanse. Z braku procedur, co tak znakomicie nagłaśnia koleżanka Pietrzak.

Wszystko zależy od tego jak w określonej miejscowości dane ewidencyjne były legalizowane. Jeśli obywatele uczestniczyli w procesie zakładania czy modernizacji ewidencji gruntów i budynków, wykorzystano dane archiwalne i dokumenty przedłożone przez strony oraz zachowano etapy postępowania administracyjnego, to nie powinno być rozbieżności z systemem wieczysto-księgowym, a ewentualne skargi obywateli należeć będą do rzadkości. Gorzej będzie z mieniem Skarbu Państwa czy gminy, ale to aktualnie się wyjaśnia.

Jeśli jednak resorty MSWiA oraz Sprawiedliwości dogadają się co do zasad harmonizacji, które nie wymagają wielkich pieniędzy tylko dobrej woli, dobrej organizacji i kompetentnych specjalistów, przede wszystkim jednak wyższego umocowania w hierarchii urzędniczej Głównego Geodety Kraju, to problem lawiny skarg na błędy w systemie katastralnym może zostać zneutralizowany w okresie 2-3 lat, zakładając iż zwieńczeniem harmonizacji będzie otwarcie baz dla właścicieli w sposób jak zrobił to kataster w Hiszpanii.

Oznacza to, iż stanęliśmy przed szansą zbudowania Zintegrowanego Systemu Katastralnego do końca 2013 r. Przy okazji stworzone zostanie parcie na likwidację bałaganu przestrzennego stworzonego przez spółdzielczość mieszkaniową, a jest okazja, aby równolegle uporządkować sensownie bazę adresową.

Że jest to możliwe udowodnił Aleksandrów Kujawski, który z własnej inicjatywy, nie prosząc nikogo o pomoc uruchomił interaktywny geoportal o ogromnej skali treści, z mnogością własnych unikalnych rozwiązań i warstw. Nie miałem dotąd możliwości zetknąć się z Geodetą Powiatowym powiatu aleksandrowskiego, który tego dokonał, ale będę sobie poczytywał za wielki zaszczyt spotkać się z kolegą geodetą o takiej skali inwencji.

Zaistniała wreszcie szansa na powrót do normalności, szansa, w której narzędzia informatyczne będą wykorzystane do korygowania błędów, a nie do ich tworzenia, jak to dziś na skutek nieodpowiedzialnych konwersji ma miejsce.

Edward Mecha

Komentarz nr 29/IV/09

26 października 2009 r.

Ponarzekałem w ubiegłym tygodniu na niefortunnych autorów referatu na temat „Koncepcji geoportalu tematycznego NATURA-SDIplus w kontekście implementacji zapisów dyrektywy INSPIRE“. Sam wszakże na warsztaty tego projektu poleciałem do Montpellier i dostałem za swoje. Nie wiem czy to autorzy referatu mają tak silne umocowanie w siłach natury, czy był to przypadek, ale tuż po moim przylocie rozpętała się niesamowita ulewa z wyładowaniami atmosferycznymi, która trwała ponad dobę. Ulice zamieniły się w rwące potoki a pod wiaduktami sterczały samochody zalane po dach. Ponad 70 uczestników warsztatów zostało uwięzionych w miejscu obrad, a prowadzący obrady dali nam próbkę intensywności pracy w zintegrowanej Europie. 11 godzin obrad z dwoma piętnastominutowymi przerwami na kawę i jedną półgodzinną na lunch złożony z miniaturowych koreczków i ciasteczek.

Była też zapowiedziana uroczysta kolacja w oddalonej restauracji, do której z powodu ulewy dojść nie dało rady. Można zatem było więcej popracować merytorycznie, a było nad czym.

Niewątpliwie najciekawsza była idea geoportalu środowiskowego, którego główna koncepcja sprowadza się do utworzenia brokerów (WMS, WFS, CSW), którzy darmo zbierać będą dane środowiskowe oraz udostępniać je zainteresowanym stronom. Czy udostępnianie będzie darmowe czy odpłatne, tego tematu nie rozwinięto. Faktem jednak jest, że wyprowadzone zostało zapotrzebowanie na specjalistyczne usługi brokerskie. Zanosi się na utworzenie potężnej dziedziny usług informatycznych, o które warto powalczyć, bo mają cechy usług dożywotnich, które nawet gdyby były bezpłatne, to wymagają wyposażenia w infrastrukturę przesyłową i oprogramowanie, a jak wiadomo usługi brokerskie bezpłatne nie są. Przedstawiciel firmy INGRIT zaklinał się wielokrotnie, że dla przedstawienia idei projektu potrzeba mu mniej niż dwóch minut, a po upływie czterdziestu minut przewodniczący obrad prawie siłą pozbawiał prezentera głosu. Z pewnością był to jakiś test wiarygodności. Firmę INGRIT Italy reprezentowali pan Carmelo Attardo i pani Alina Kmiecik.

Nazwisko pani Kmiecik pojawiło się też jako jedyne z 94, przypisane do Polski, w wykazie osób pracujących nad aktami wykonawczymi INSPIRE. Są w wykazie jeszcze dwa nazwiska o brzmieniu polskim ale nie reprezentujące kraju: Piotr Piotrowski, bez przynależności do państwa i Marek Baranowski reprezentujący PASI. Pogubiłem się też z panią Kmiecik, bo znam panią Alinę z prac w Komitecie Technicznym 297 PKN, ale nie wiedziałem, że specjalizuje się w jednostkach administracyjnych, nie wiedziałem też, że przeniosła się ponownie do Włoch, gdzie swego czasu odbywała studia doktoranckie.

A sprawa nie jest błaha, bo 22 osobowy zespół specyfikacji danych oraz 9 tematycznych grup roboczych (w sumie 94 osoby), przygotowało akty wykonawcze do dyrektywy INSPIRE, które zostały już opublikowane (ostatni 14 października) i obowiązują, autorów naszego projektu prawa geodezyjnego i rozporządzeń wykonawczych też. Każdy kraj zadbał o to, aby wepchnąć w zespoły robocze jak najwięcej swoich przedstawicieli, po to, aby nie wywracać swojego systemu prawnego. Opublikowane unijne akty wykonawcze noszą wprawdzie nazwę wytycznych ale są odpowiednikiem naszych rozporządzeń wykonawczych, tak jak dyrektywa jest odpowiednikiem naszej ustawy.

Zadałem sobie trud prześledzenia blisko 2 tys. stron wytycznych unijnych i zapewniam czytelników, o ich małym podobieństwie do 1500 stron modeli danych przestrzennych równolegle zleconych przez Mazowiecki Urząd Marszałkowski, wytworzonych przez OPGK Elbląg a patronowanych przez GUGiK. A przecież Geodeta Mazowsza wiedział o toczących się pracach nad INSPIRE i mimo to wydaje miliony złotych na produkt odmienny od ustaleń dyrektywy? Bardzo z tyłu pozostały też polskie teksty norm ISO 19100, norm leżących u podstaw jednego i drugiego opracowania.

Ponieważ znana jest mi dobra wola obecnego kierownictwa GUGiK w porządkowaniu spraw geodezji, nie potrafię sobie wyobrazić jak ono wybrnie z zastawionych pułapek w obliczu:

- zacieśniających się ram czasowych,

- zanikających środków na prace geodezyjne, a raczej na inżynierię (po likwidacji przez GUS działalności geodezyjnej i kartograficznej) i

- nawisu brakujących 60 tys. km² mienia publicznego.

Nie znam oczywiście wszystkich uwarunkowań i stanu zaawansowania prac nad ustawą i przepisami wykonawczymi. Być może, że to wszystko jest w nich uwzględnione. Wydaje się to jednak mało prawdopodobne.

Światełkiem w tunelu jest czarodziejka z Suwałk pani dr inż. Ludmiła Pietrzak, która w Kaliszu wyczarowała zdroworozsądkowe podejście do orzecznictwa administracyjnego w zakresie ewidencji gruntów i budynków oraz gospodarowania nieruchomościami, natomiast w Sieniawie podczas Zgromadzenia Polskiej Geodezji Komercyjnej oczarowała zebranych nadzwyczaj rozsądnym podejściem do odpowiedzialności zawodowej geodetów, w tym do kanonów etyki zawodowej oraz charakteru prac geodezyjnych i kartograficznych. Nie bez kozery określenie czarodziejki przylgnęło do pani Ludmiły, bo wie o co chodzi, umie wyczarować stosowne uzasadnienie i potrafi to sprzedać. Nie zrobiła tego oczywiście wyłącznie sama, bo posiłkowała się oprócz ogromnej wiedzy własnej, zleconymi przez Zarząd Polskiej Geodezji Komercyjnej opiniami prawnymi profesorów Błażeja Wierzbowskiego z Torunia i Dariusza Dudka z Lublina, miała jednak odwagę przeciwstawić się prymitywizowaniu geodezji przez informatyków oraz wytknąć brak elementarnych procedur w rejestrowaniu podstawy bytu państwa, jaką jest jego terytorium.

Zaprezentowanym w Sieniawie przemyśleniom pani Ludmiły warto poświęcić odrębny komentarz, co postaram się zrobić jak tylko znajdę się w posiadaniu tekstu prezentacji.

Warto wszakże napomknąć, że podczas gdy w trakcie zgromadzenia Polskiej Geodezji Komercyjnej prezentowane były:

- prawdziwa do bólu ocena zawodu geodety,

- destrukcyjny wpływ niektórych firm informatycznych na dorobek geodezji i

- konstruktywne wnioski wyjścia z zapaści w jakiej tkwimy, w tym bezwarunkowa konieczność utworzenia samorządu zawodowego, hamowanego niestety przez czcigodne ale zachowawcze Stowarzyszenie Geodetów Polskich,

rządy obejmował nowy minister MSWiA znający doskonale problemy geodezyjne. Fakt, iż w okresie ostatnich lat, kiedy obecny minister był Wojewodą Małopolskim doradzał mu kolega Stanisław Marczyk, znany z rzetelnej wiedzy, konsekwencji i bezkompromisowości, każe wierzyć, że tym razem się uda.

W trakcie obrad nie udało mi się tylko zgłosić panu Wicemarszałkowi podkarpackiemu Bogdanowi Rzońcy, który prosił o opinie, wniosku o konieczności związania funkcji Głównego Geodety Kraju z rangą Sekretarza Stanu, gdyż inaczej nie będzie partnerem w sprawowaniu koordynacji wybitnie międzyresortowego zadania, zwłaszcza w styku z księgami wieczystymi i podatkami, a nawet rolnictwem, choć dyrektor Departamentu Baz Referencyjnych ARiMR pan Robert Pośnik oświadczył w Sieniawie, że „interes agencji rozszedł się z interesem ewidencji“.

A swoją drogą kataklizm październikowych opadów śniegu jaki towarzyszył obradom w Sieniawie, był chyba ostrzeżeniem sił natury, że i one mają dosyć tego co się dzieje w polskiej geodezji. Na czary to raczej nie wyglądało.

Edward Mecha

Komentarz nr 28/IV/09

19 października 2009 r.

W drugim tygodniu października nastąpiło kolejne epicentrum aktywności geodezyjno-geomatycznej i miejmy nadzieję, że było to już przesilenie i zacznie się czas pracy twórczej, której mnogość nasiadówek raczej nie sprzyja. Bardzo żałowałem, że nie mogłem uczestniczyć w próbie generalnej przyszłorocznych warsztatów INSPIRE w Krakowie, bo na XIX Konferencję PTIP w Warszawie, która spełniała funkcję próby generalnej warsztatów INSPIRE, nałożyły się warsztaty projektu NATURA-SDIplus w Montpellier, do których zaangażowałem się wcześniej.

Żałowałem z powodu wygłoszonego w Warszawie wspólnego referatu przedstawicieli Politechniki Warszawskiej, Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii oraz firmy Intergraph Polska właśnie na temat warsztatów w Montpellier, a konkretnie na temat „Koncepcji geoportalu tematycznego NATURA-SDIplus w kontekście implementacji zapisów dyrektywy INSPIRE“.

Jakoś jednak udało mi się z referatem zapoznać i bardzo się ucieszyłem z faktu, iż ważna problematyka projektów badawczo-rozwojowych Unii Europejskiej doczekała się komentarza osób zaangażowanych w rozwiązywanie problemu. Mniej natomiast ucieszył mnie fakt, iż poważny temat badawczy został przedstawiony niezgodnie z faktami i przedwcześnie zamieniony w biznes, czego w unijnych projektach badawczo-rozwojowych się nie praktykuje. Do takiej konkluzji skłania mnie doświadczenie życiowe, które podpowiada, że fakty przeczą rzeczywistości na ogół wtedy jak chodzi o pieniądze, a rzeczywistość opisana w referacie rozmija się w sposób istotny z faktami, stąd ogromne zdumienie, jak to jest możliwe, żeby autorzy, których znam i szanuję, rozminęli się z prawdą, twierdząc,

- iż koncepcja funkcjonalności systemu informatycznego NATURE-SDIplus obejmującego całą Unię powstaje w Polsce, co w świetle dokumentów kreujących projekt nie jest prawdziwe, bo koncepcja taka powstaje we Włoszech,

- iż istotną rolę w realizacji projektu odgrywają GUGiK oraz Intergraph Polska, co nie ma żadnego pokrycia w dokumentacji projektu, bo Integraph Polska w projekcie nie uczestniczy,

- iż eksperci związani z firmą Intergraph Polska odpowiadają za opracowanie architektury i funkcjonalności serwisów geoinformacyjnych portalu Natura-SDIplus w sposób zgodny ze specyfikacjami ISO i OGC oraz zaleceniami Dyrektywy INSPIRE, co być może ma miejsce ale nie jest odzwierciedlone w dokumentacji projektu i jeśli się odbywa, to poza formalnymi ustaleniami projektu,

- że opracowane rozwiązania zostaną wdrożone w skali europejskiej przez koordynujący realizację projektu GISIG, co może kiedyś nastąpić ale nigdzie nie zostało zapisane i nie takie są intencje unijnych projektów badawczo-rozwojowych.

Czyżby zatem jakaś zbiorowa hipnoza ogarnęła autorów referatu?

Nie sądzę. Wszystko wskazuje na to, że autorzy opisali taki stan rzeczy jaki znają, jaki się aktualnie rozgrywa, czyli w ich przekonaniu opisali prawdę. Ale prawdy są różne a ich klasyfikacji wiele, zależnie od punktu widzenia. Jest np. prawda, szczera prawda i formalna prawda.

Formalnie prawda jest taka, że jednym z partnerów projektu jest Intergraph Włochy, który prawdopodobnie zatrudnia specjalistów z Polski albo podzleca im prace. Ewentualny sukces nie będzie więc udziałem firmy Integraph Polska a firmy Intergraph Włochy, która jest partnerem projektu. Wiąże się z tym szereg detali rozliczeniowych środków projektu i unijnych środków na prace badawczo-rozwojowe, ale to jest przedmiotem zainteresowania służb finansowo-księgowych unijnych i rodzimych. Istotny jest element wyeksponowania przez autorów referatu firmy jako całości, firmy, której wszystkie oddziały w różnych krajach pracują na zysk dla zaoceanicznego pracodawcy.

Celem działania każdego, zwłaszcza zagranicznego koncernu jest maksymalizacja zysku i to jest tak proste i oczywiste, jak konstrukcja cepa. To, że koncepcję geoportalu tematycznego przygotowali specjaliści polscy, bez względu na to gdzie mieszkają i pracują, jest ważne dla wytwórcy o tyle, o ile na tym zarobi, a specjalistom zapłacił, bo po to ich zatrudnił. Jak rozwiązanie będzie jedyne, będzie można je wyżej wycenić i w przyszłości sprzedać. Wszyscy za nie zapłacą tyle samo, łącznie z krajem zamieszkania specjalistów. Jeśli zatem autorzy referatu z uznaniem podkreślają fakt, iż koncepcja powstaje w Polsce, to wyrażają zadowolenie z faktu, iż zagraniczna firma więcej zarobi, a my będziemy musieli więcej zapłacić. Gdyby referat napisali pracownicy firmy, to byłaby to zwykła reklama. Wiadomo każda sroka swój ogon chwali. W momencie jak w sprawę angażuje się uczelnię i organ administracji publicznej, potwierdzając w dodatku nieprawdę, to trzeba na sprawę patrzeć z zupełnie innego punktu widzenia. Na prawdę omawianego projektu trzeba zatem patrzeć nie z perspektywy techniki a ekonomii, nie z perspektywy sukcesu intelektualnego, a z perspektywy funkcjonowania biznesu, a raczej etyki zawodowej, jeśli w odniesieniu do zagranicznego producenta, tę kategorię pojęć można zastosować.

Reprezentanci firmy Intergraph Polska, występując w referacie pod nazwą polskiego oddziału firmy, która w projekcie uczestniczy jako INGRIT - Intergraph Italy, spowodowali sytuację przypominającą ujawnienie przyjaciela pana domu w sypialni pani domu. Rzecz w tym, że tacy przyjaciele na ogół starają się nie wpadać w oko. Ten z projektu zaczął przestawiać meble w domu i dał sobie zrobić pamiątkowe zdjęcie w postaci wspólnego referatu. W dowcipie mąż zabija kochanka przy pomocy pistoletu, szabli, w ostateczności rogu, zmniejszając w konsekwencji grono przyjaciół. W przypadku projektu Natura-SDIplus można tylko ujawnić rolę przyjaciela domu i jego intencje.

W podobny sposób jak wspomniane wyżej fragmenty dyrektywy INSPIRE można by opracować dyrektywę ptasią, wodną, odpadową, środowiskową i inne, byle tylko były zgodne ze specyfikacjami... STOP. Bo w tym miejscu jest „pies pogrzebany“. Tak się mówi. Dlaczego pies pogrzebany? Przyznam się, że nie wiem. Taki zwrot oznaczający sedno sprawy jest w powszechnym użyciu. Podobnie autorzy referatu użyli „specyfikacje ISO i OGC“. Tak się powszechnie mówi, ale to nie jest to samo.

ISO jest międzynarodową organizacją standaryzacyjną, której członkami są państwa opłacające za przynależność odpowiednią składkę. Mają za to prawo stosowania wyników prac tej organizacji pod określonymi warunkami, między innymi opublikowania w oficjalnym języku danego kraju i nakazania stosowania w systemie prawnym państwa.

OGC jest prywatną organizacją standaryzacyjną producentów, która też dba o standardy techniczne, ale zapewniające zyski zrzeszonym producentom. Składka do OGC jest zróżnicowana ze względu na siłę producenta. Ci co płacą (zarabiają) więcej mogą decydować, ci co płacą mniej mogą słuchać.

Prawdą jest, że często specyfikacje OGC są adaptowane przez ISO i wtedy stają się normami międzynarodowymi, które można zalecać do stosowania, ale jako standardy ISO.

Autorzy referatu na zasadzie „pogrzebanego psa“ użyli specyfikacji ISO i OGC, bo to prawda. Za chwilę specyfikacje OGC mogą być specyfikacjami ISO, ale dopóki nie są, dopóty są tylko narzędziem kreowania zysków dla członków OGC, co ujawniło się jak w krzywym zwierciadle w opisie projektu Natura-SDIplus.

Aby zapewnić interoperacyjność różnych systemów, powszechnie używa się standardów OGC, licząc na to iż ISO też je w końcu wprowadzi. To tak jak z ustawą o Infrastrukturze Informacji Przestrzennej. Wszyscy wiedzą, że będzie ale nie wiadomo w jakiej postaci i od kiedy.

Potem ktoś zmieni jedno słowo, jak np. słynne „i czasopisma“ i sadzają za kratki mnóstwo ludzi.

Standard OGC, który jeszcze nie jest standardem ISO, jest lobbowaniem za członkami OGC, czyli za ich zyskami.

Niezręczność referatu czwórki autorów polega na tym, iż dwoje z nich wystąpiło jako Intergraph Polska, podczas gdy w projekcie są oni Intergraphem Italy, a to nie to samo co firma Intergraph. Nazwa niby ta sama ale podmioty gospodarcze różne, w różnych krajach i różnym fiskusom odprowadzające podatki. Centrala firmy zainteresowana jest monopolem w dziedzinie regulowanej dyrektywą unijną, bo przepisy unijne przymuszają do zakupów. A kto nie ma dostatecznie dużo pieniędzy niech się zadłuża - oczywiście po to, aby wykonać dyrektywę, a nie po to aby przysparzać komuś zyski. Dopiero co musiałem tak zapłacić za wymianę skrzynek na listy według wzoru nakazanego przez Unię!

Nie tak dawno temu przetoczyła się burzliwa dyskusja na temat żarówek energooszczędnych, które Unia nakazała wprowadzać (co poniektórzy dopowiadali, aby skoncentrować strumień zysków do dwóch wielkich koncernów produkujących żarówki energooszczędne ale kosztowne). Znalezienie linii demarkacyjnej między żarówkami energooszczędnymi a np. automatami do gry zwanymi jednorękimi bandytami jest coraz trudniejsze. Zyski z kupna jednych i drugich są transferowane do wytwórcy. Bandyci kreują jednak jeszcze zysk wtórny z hazardu, dlatego o tym głośno, no i nie są też nakazani dyrektywą.

Zbieranie danych przestrzennych jest nakazane dyrektywą a wypracowanie mechanizmu transferu danych ma wynikać z unijnych projektów badawczo-rozwojowych, wcale jeszcze nie przesądzając o wytwórcy narzędzi transferu, zatem autorzy referatu zbytnio się pospieszyli.

Wydawało mi się, że znam mechanizm projektów badawczo-rozwojowych Unii Europejskiej, bo od samego początku w projektach tych uczestniczyłem ale sposób zaprezentowania projektu NATURA-SDIplus podczas konferencji warszawskiej bardzo mnie zadziwił i to właśnie w kontekście z przyszłoroczną konferencją INSPIRE, która może zgromadzić nawet 1000 osób. Kraków jest znany, dobrze rozreklamowany i chętnych do jego zwiedzenia będzie dużo. Dyrektywa INSPIRE dzięki europejskiemu nagłośnieniu też zrobiła już karierę i chętnych do zorientowania się, o co właściwie w tej dyrektywie chodzi, też będzie dużo.

Reklama podczas takiej konferencji liczy się jak podczas meczów piłkarskich, bo oglądalność jest duża i specjalistyczna, warto zatem o reklamę zadbać i zaistnieć, występując nawet w czyimś imieniu.

Do 15 maja br. należało dyrektywę INSPIRE transponować do polskiego prawa. Ponoć prawnicy z Rządowego Centrum Legislacyjnego proponowali przyjęcie dosłownego tłumaczenia dyrektywy, ale sprzeciwiła się temu administracja rządowa, która postanowiła przy okazji zmienić Prawo geodezyjne i kartograficzne. Czas zatem leci, nie ma ani jednego ani drugiego, a są coraz bardziej rozbujałe spekulacje i jest coraz więcej nieporozumień.

Największe nieporozumienie jest wokół struktury baz danych czemu głównie poświęcony jest polski tekst ustawy wdrażającej dyrektywę w swej części dotyczącej zmiany Prawa geodezyjnego i kartograficznego, kosztem usług wokół których skoncentrowany jest tekst dyrektywy. Autorzy dyrektywy mieli pełną świadomość, iż nie da się ujednolicić struktury baz danych według życzenia jednego producenta oprogramowania i skoncentrowali się na usługach umożliwiających sięganie do różnych baz danych. O tym w projekcie części geodezyjnej polskiej ustawy wprowadzającej dyrektywę jakoś zapomniano. Wszystko zmierza do jednej centralnej bazy, na wzór elektronicznej księgi wieczystej, jakby negatywnych doświadczeń z tą bazą było mało.

W końcu już przywykliśmy do tego, że standardy i rozwiązania technologiczne dyktuje jeden producent, że kolejni geodeci zalecali na odchodnym stosowanie produktów jednej konkretnej firmy i być może tak by to jeszcze trwało i trwało, gdyby nie dług publiczny i gdyby nie próba generalna przed krakowskim INSPIRE.

Co do długu publicznego, w momencie jak jego wielkość przekroczyła wartość majątku Skarbu Państwa, co się właśnie stało, pozostało już tylko sięganie do naszej, obywateli kieszeni. Dopóki państwo miało przemysł, mogły zyski z przemysłu zasilić majątek Skarbu Państwa. Dopóki państwo miało banki, mogły zyski z obrotu kapitałem i długiem zasilać majątek Skarbu Państwa. W sytuacji jak wszystkie te źródła wysychają reguły gry zaczyna dyktować ten co dał lub ma pieniądze, czyli zagraniczny przemysł i banki. Informacja przestrzenna nie będzie od tego wyjątkiem, a wręcz jest informacją kreatywną dochodowo.

I w tym aspekcie postrzegać trzeba referat o koncepcji geoportalu tematycznego w wykonaniu firmy nie będącej partnerem projektu. Partnerem projektu jest INGRIT czyli Intergraph Italy, który ma do wykonania zadanie kojarzenia głównie włoskich dostarczycieli danych. Dane partnerów zewnętrznych mają charakter porównawczy o czym świadczy skala środków przeznaczonych na realizację poszczególnych zadań.

Unijne projekty badawczo-rozwojowe wygrywa się pod warunkiem posiadania odpowiednich partnerów krajowych i parytet krajów członkowskich jest jednym z najistotniejszych kryteriów wyboru projektu. Reguły projektu przewidują udział partnerów z poszczególnych krajów a nie udział koncernów światowych. Jeśli zatem partnerem został Intergraph Italy, to został nim reprezentant Włoch.

Sprawa mnie osobiście dotyczy szczególnie, bo ani GUGiK ani inne krajowe organizacje nie były dotąd zainteresowane unijnymi projektami badawczo-rozwojowymi. Czynił to GISPOL w czasach gdy byłem prezesem tej organizacji (PANEL-GI, ABDS), potem jeszcze dołączyły Uniwersytet Jagielloński i obecnie AGH. Do uczestnictwa w projekcie Natura-SDIplus wręcz przymuszałem poprzedniego geodetę pana Potrapeluka, który tak jeżył się do współpracy międzynarodowej, jak do wszystkiego co przyszło mu rozwiązywać w kraju.

Na szczęście przyszła pani Orlińska i w ostatnim momencie zdecydowała się uczestniczyć w projekcie, który słusznie przedstawia obecnie jako osiągnięcie GUGiK, bo nim jest. Firmy Integraph Polska w projekcie nie ma, a to co przedstawiają autorzy referatu jest efektem pracy partnera Integraph Włochy.

O prace badawczo-rozwojowe dla Polski zabiegało od 13 lat Stowarzyszenie GISPOL. Środki uzyskane z projektów przeznaczało na ogromną składkę do EUROGI i innych organizacji, po to żeby wiedzieć, co się dzieje w świecie i w Europie i co rzetelnie przekazywaliśmy w biuletynach i komentarzach.

Składkę do GISIG, lidera projektu Natura-SDIplus opłaca od 10 lat firma GEOBID, członek wspierający Stowarzyszenia GISPOL. To dzięki tej składce i udziałowi we władzach GISIG-u udaje się od czasu do czasu zapewnić udział polskich partnerów w projektach wygrywanych przez GISIG. Podobnie rzecz ma się z omawianym projektem, którego sensem jest przetestowanie najlepszych rozwiązań, takich które zapewnią, iż w momencie podsumowania powierzchni np. Polski nie zabraknie jej 1/5 części, co się ostatnio stało.

Lecąc na warsztaty w Montpellier zacząłem jednak powątpiewać w możliwość zbudowania takiego najlepszego rozwiązania. Latam samolotami już pół wieku. Jak nie było systemów komputerowych to odprawiano pasażerów średnio w minutę a nawet krócej. Obecnie na 2 stanowiskach odprawy LOT w Katowicach odprawiono 20 pasażerów w ponad godzinę, a ponieważ nie zdążono na czas odprawić wszystkich, samolot wyleciał z opóźnieniem. Przy każdym pasażerze były problemy z wlogowaniem się do systemu i obsługa gapiła się w ekran, jak przysłowiowa sroka w kość, a pasażerowie wlepiali wzrok w żałośnie niedołężną obsługę. Potem dostałem bilet tylko do Warszawy, a nie do miejsca docelowego, bo systemy komputerowe LOT i Air France nie współdziałają z sobą. Zaraz przypomniały mi się kilkudniowe próby wejścia w system IPE i wieczne niedrożności w systemie elektronicznej KW.

Kolega Olszewski podczas prezentacji projektu Natura-SDIplus przekonywał wielokrotnie, że nie są istotne dane, istotny jest człowiek. To, że dane są nieistotne dowiedzieliśmy się po wyparowanych 60 tys. km kwadratowych mienia publicznego (40 w porównaniu do egib, 60 w porównaniu do KW). A człowiek dla informatyków, to taki marginalny dodatek do komputera. Jest ważny o tyle, żeby zapłacić za komputerowe zabawki, nie po to aby z nich korzystać. Coraz częściej informatyka zaczyna przypominać złoty obuch młotka, którym wbijamy zwykłe gwóździe, a w geodezji rozbijamy miśnieńską porcelanę, co pięknie zilustrował kolega Dudzik w październikowym wydaniu miesięcznika GEODETA.

Edward Mecha

Komentarz nr 27/IV/09

12 października 2009 r.

Pozwoliłem sobie na tygodniowy urlop: bez gazet, radia i telewizji. Jedynym, niekwestionowanym źródłem informacji była małżonka, co bardzo ułatwiało życie, nie zmuszając do myślenia. Pamiętam w akademiku były tak zwane kołchoźniki (głośniki zainstalowane pod sufitem), które głosiły prawdę, samą prawdę i tylko prawdę, które można było przyciszyć ale nie wyłączyć i to rzeczywiście bardzo ułatwiało naukę, gdyż uodparniało na szum informacyjny. Dziś, gdy na każdym kroku, nawet w telewizji publicznej, za moje pieniądze, muszę słuchać jak naganiać pieniądze do kieszeni zagranicznego producenta, jak różne organy administracji publicznej zmuszają mnie pośrednio i bezpośrednio do opłacania udziału na rzecz przysporzenia zysku zagranicznym producentom towarów, sprzętu i oprogramowania, a dług publiczny rośnie, przerażenie ogarnia, czym się to skończy.

Po powrocie z urlopu, jak przebiłem się przez najdroższy w Polsce i najgorzej zarządzany układ komunikacyjny miasta Katowice, zabrałem się do studiowania zaległych gazet. Oczywiście na czele wszystkich doniesień były gigantyczne korki wywołane niefrasobliwością, a raczej nieudolnością organizacji ruchu.

To, że mieszkańcy Sosnowca (Sosnowiec, to chyba jedyne miasto na świecie, którego obszar administracyjny położony jest na terenach trzech byłych katastrów różnych państw) muszą rano i po południu odstać swoje w korku na trasie dojazdowej do Katowic, chyba za nobilitację zatrudnienia w mieście metropolitalnym, potrafię jakoś zrozumieć, ale dlaczego nie mogą w Katowicach wjechać na autostradę do Krakowa, to już trudniej pojąć. Chyba, że prezydenci Katowic i Krakowa porozumieli się w sprawie odciążenia przeładowanej jednojezdniowej, płatnej autostrady łączącej te dwa ośrodki na „k“. Chyba po to, żeby mieszkańcy Zagłębia nie zapatrzyli się na fenomen autostrady zbudowanej przez państwo przed transformacją ustrojową za pieniądze podatników, a remontowanej ze środków użytkowników tzw. autostrady przez cały okres transformacji (zbliża się dwudziestolecie remontu tego siedemdziesięciokilometrowego potworka). Bo wtedy nie mieliby przebudowanego centrum Sosnowca ani nowoczesnej siedziby Urzędu Miasta i Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej, co podkreślam, bo wzbudziły zachwyt uczestników unijnych warsztatów esdi-net+.

Jednak nie temat korków, choć dokuczliwy, zwrócił moją baczną uwagę w gazetach z końca września i początku października br. Pisząc nie tak dawno temu o długu publicznym zapowiedziałem, iż po wyczerpaniu innych środków, dobierze się fiskus do naszej kieszeni po linii podatków i opłat od powierzchni, bo tu najłatwiej operować stawką. Oczywiście najłatwiej byłoby wprowadzić podatek katastralny, od wartości nieruchomości i podnosić go o te 0.5 czy 1% rocznie. Ponieważ podatku katastralnego jeszcze nie ma, podnosi się opłaty wieczystego użytkowania nawet o 1500% w Warszawie (Gazeta Prawna z 24 września), ale to źle brzmi w uszach wyborców. Łatwiej byłoby zaakceptować pół „punktu procentowego“, niż 1500, choć w wartości bezwzględnej pół punktu może znaczyć więcej niż 1500.

Są jeszcze inne wymyślniejsze sposoby drenowania kieszeni obywateli, a za większością z nich w tle stoi geodeta, jako zawód zaufania publicznego, stojący na straży wierności rejestracji przedmiotu posiadania oraz zasięgu praw posiadania. Z atrybutów zaufania publicznego geodeci byli stopniowo oskubywani i wreszcie zostali na straży nic nie mówiącej powierzchni, która teraz będzie podstawą do ładowania kosztów długu publicznego, jego obsługi, podwyżek sfery budżetowej i wielu innych funkcji wykonywania państwa i administracji publicznej, w tym oczywiście płac urzędników, którzy w imieniu administracji publicznej narzędzia powyższe kształtują.

W każdym szanującym się kraju, w którym tak zwana władza wykonuje swoje funkcje w imieniu obywateli, chroni tych obywateli i ich kieszeń, między innymi poprzez popieranie rodzimej produkcji i politykę podatkową wspierającą swoich obywateli. Wolny przepływ kapitału, zatrudnienia i usług w Unii Europejskiej wcale nie oznacza przepływ bezpłatny, czy dotowany. Za wolność przepływu płaci się odpowiednią cenę. Zaś na straży rejestracji dóbr nieruchomych, w tym związanych z tym przywilejów, restrykcji i ograniczeń stoi geodeta, z którego różni spryciarze próbowali i jeszcze próbują robić geomatyka, informatora przestrzennego, czy innego rodzaju istotę człeko i geopodobną, aby na jej barki przerzucić odpowiedzialność za skutki drenowania kapitału z jednego z najbogatszych krajów w Europie (ponoć tylko najbogatsi są tak hojni w rozdawaniu swoich dóbr!).

I tego się właśnie doczytałem w pourlopowej prasie. Najbardziej szokujące (Gazeta Prawna z 25-27 września br.) to prymitywne dokonywanie zmian w ewidencji gruntów i budynków i naliczanie podatku nawet pięć lat wstecz. Boli szczególnie fakt, że dotyczy to dziedziny pozbawionej z premedytacją standardów i procedur, w której manipulowanie rodzajem użytku należy do wyjątkowo łatwych. Niektórym geodetom się wprawdzie wydaje, że standardy takie i procedury istnieją i mają rację, ale są to standardy i procedury zwyczajowe a nie prawne, zatem ich egzekwowanie uzależnione jest tylko od dobrej woli, a nie od prawa, chyba że prawem nazwiemy też tak zwane „prawo kaduka“. Bardzo ciekawy przykład takiego „prawa kaduka“ podaje Dziennik Polski w dniu 1 października br o powierzchniach działek, które dla potrzeb LPIS-u znikają, a dla potrzeb podatku się pojawiają. No, ale to raptem kilka arów. Ja na konferencji w Kaliszu przytoczyłem wyparowanie 40 tys. km kwadratowych mienia publicznego i łudzę się, iż być może się kiedyś odnajdą.

Rzeczpospolita z 30 września br. alarmuje, iż ceny ziemi rolnej w Polsce rosną w zawrotnym tempie przytaczając przykład sprzedaży przez Agencję Nieruchomości Rolnych 11 hektarów za 944 tys. zł, co oznacza, iż 1 m² ziemi rolnej osiągnął w Polsce prawie 9 zł. wobec 17 zł. w Holandii.

Z jednej strony takie ceny, z drugiej znikające tysiące kilometrów kwadratowych, a dług publiczny stale rośnie. I to jest ewenement, na który politycy, ponoszący główną odpowiedzialność za zadłużenie Polski, powinni przede wszystkim zwrócić uwagę.

Górnik w Rudzie Śląskiej (Dziennik Zachodni z dnia 30 września br.) nie mając za co spłacać długów założył sobie na szyję koralik z dynamitu i wysadził. Rozwiązał problem. A co teraz ma zrobić rodzina i mieszkańcy zniszczonego bloku?

A teraz kilka ciekawostek:

* Rzeczpospolita z 26-27 września br. opisała czujność naszego kolegi geodety Wojciecha Dyakowskiego z Łodzi, który zakwestionował podrobiony akt notarialny. W następstwie zgłoszenia sprawy do prokuratora natrafiono na 16 dalszych podejrzanych aktów. Miasto poniosło milionowe straty na nieruchomościach zwróconych jakoby byłym właścicielom na podstawie fałszywych lub podrobionych aktów notarialnych. Jeden z notariuszy za poświadczenie sfałszowanego aktu utracił uprawnienia zawodowe.

* Dziennik Zachodni z 30 września br. donosi, że nawet 300 aktów notarialnych, niepodpisanych przez notariusza z Bierunia, jest nieważnych, nieważne są także wpisy dokonane w księgach wieczystych na podstawie odpisów tych aktów, a ludzie którzy władali nabytymi nieruchomościami w przekonaniu iż są ich właścicielami, ponosić muszą obecnie koszty korygowania dokumentów, o ile nie zaszły nieodwracalne skutki prawne, a i takie stwierdzono.

* 140 hektarów gruntów na Śląsku odzyskała już reaktywowana Spółka Giesche, a stara się o zwrot prawie połowy miasta Katowice, donosi Dziennik Zachodni z dnia 18 września br. Cytat: Przed II wojną światową spółka Giesche SA była na Śląsku potęgą przemysłową. Teraz jej nowi akcjonariusze roszczą sobie prawo do wartego miliardy złotych majątku. Szanse na jego odzyskanie mają spore. To się już dzieje... W 2007 roku spółka wystąpiła do prezydenta Katowic o wydanie wypisów i rysunków z ewidencji gruntów trzech działek o powierzchni 140 ha w Katowicach. Spółka chce je wpisać do własnych ksiąg wieczystych. Postępowanie wstrzymano jednak, zasłaniając się trwającym wciąż śledztwem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał to za zasadne do czasu rozstrzygnięcia, czy obecna spółka Giesche SA jest tożsama z przedwojennym koncernem Giesche SA. Niedawno NSA uchylił ten wyrok. Stwierdził, że postępowanie powinno się zakończyć albo wydaniem rysunków i wypisów, albo odmową ich wydania. Toczące się śledztwo nie może być przeszkodą. Ta decyzja otwiera spółce drogę do kolejnych roszczeń.

* Tygodnik Polityka z 26 września br. informuje, że w marcu 2006 r. wicepremier Ludwik Dorn i biskup Stanisław Wielgus podpisali porozumienie, na mocy którego rząd przyznał Kosciołowi prawo do ubiegania się o zwrot niemieckich majątków przed Komisją Majątkową. Otworzono w ten sposób drogę kilkudziesięciu parafiom i zgromadzeniom do uzyskania tysięcy hektarów i dziesiątków budynków wartych setki milionów złotych. W tymże artykule (Grunt na wiarę) jest mowa o skutecznym odzyskaniu majątku na podstawie kserokopii darowizny z 1668 r.

* W Rzeczpospolitej z 17 września br. czytamy iż ABW i Prokuratura Okręgowa w Warszawie od 2008 r. badają dlaczego grunty w warszawskiej Białołęce dzięki Komisji Majątkowej otrzymały niezwykle tanio poznańskie elżbietanki. Podstawą śledztwa jest kontrowersyjna wycena ziemi - 30 mln. Władze Białołęki twierdzą, że warta jest nawet 240 mln zł.

Przytaczam te przypadkowo dobrane informacje po to, aby wykazać, że łączą je dwie cechy:

• powierzchnia ziemi należąca do kogoś w sposób niejednoznaczny i,

• gwałtownie rosnąca wartość ziemi.

Zjawisko coraz bardzie się nasila, a rozproszone ośrodki dyspozycji i nadzoru ułatwiają powstawanie nieprawidłowości lub rozstrzygnięć wątpliwych. Nie do mnie należy i nie jestem w stanie ocenić prawidłowości działań, widzę natomiast wyraźnie nieskoordynowaną decyzyjność.

Po to w 1996 r. Komisja Gospodarcza ds. Europy ONZ (ECE ONZ) wydała Wytyczne ds. administrowania terenami, po to na ich podstawie otrzymaliśmy środki pomocowe PHARE na utworzenie Zintegrowanego Systemu Katastralnego, aby tego zjawiska uniknąć. Po to też Bank Światowy (działający w tej dziedzinie poprzez ECE ONZ) przyznał Polsce środki na umocnienie administrowania terenami, środki wykorzystane w większości przez podmiot australijski.

Co mamy w wyniku zainwestowania już około 1 mld zł w tworzenie systemu?

Mamy protezę katastralną zwaną IPE, którą dla potrzeb INSPIRE zamierzamy kontynuować, która jest obrazkiem, a nie dokumentem. Mamy też wiadomej jakości elektroniczną księgę wieczystą, która znacznie osłabiła gwarancje bezpieczeństwa posiadania, a dodatkowo naraziła obywateli na ogromne koszty usuwania błędów powstałych w procesie migracji.

Jednym z warunków przyznania środków PHARE było powołanie pełnomocnika rządu ds. koordynacji tych spraw. I został powołany. I to wszystko.

Nie wszystko! Brakuje nam ciągle 40 tys. km² gruntów mienia publicznego. Jak bilansuje się mienie prywatne, tego nikt nie badał. A warto, po konwersjach, w których dla potrzeb SWDE funkcjonują inne wersje programu, a dla zamawiającego inne.

Edward Mecha

Komentarz nr 26/IV/09

5 października 2009 r.

Wspominałem w komentarzach wielokrotnie o ćwiczeniach jakie zaaplikowala mi spółdzielnia mieszkaniowa w przekształcaniu spółdzielczego własnościowego prawa do mieszkania w pełną własność. Po sześciu latach obstrukcji ze strony spółdzielni zdecydowałem się skierować sprawę na drogę postępowania sądowego, co pomogło, bo nagle błyskawicznie doszło do spisania aktu notarialnego. Oczywiście w oparciu o uchwałę sprzed sześciu lat i w oparciu o prawo ujawnione w księdze wieczystej przed sześciu laty. Różnica polega na tym, że gdyby fakt ten miał miejsce przed sześcioma laty, to oczekiwałbym na wpis prawa do księgi wieczystej kilka dni, a obecnie będę oczekiwał co najmniej sześć miesięcy.

To w wyniku tak zwanego postępu technicznego wprowadzonego w wymiarze sprawiedliwości, a konkretnie w wyniku wprowadzenia elektronicznej księgi wieczystej, bo przed 2003 rokiem w katowickim Wydziale Ksiąg Wieczystych funkcjonował program Feniks II i na wpis oczekiwało się kilka dni, a wypis otrzymywało odręcznie. Potem był rok perturbacji związanych z migracją, a teraz oczekiwanie na wpis jest coraz dłuższe i obawiam się, że zapowiedziane pół roku oczekiwania znacznie się wydłuży, wieszcząc śmierć kliniczną systemu rejestracji i ochrony prawa własności nieruchomości w Polsce

Wspominałem w komentarzu nr 16 z 20 lipca br., że:

- Opieszałość sądów przy wpisywaniu hipoteki zwiększa koszty kredytu o 1 pkt proc.

- Długie oczekiwanie na wpis do księgi umożliwia dwukrotną sprzedaż tego samego lokalu

- Sędziowie twierdzą, że opóźnienia spowodował lawinowy wykup mieszkań za złotówkę.

Były to spostrzeżenia Gazety Prawnej, z którymi dwoma pierwszymi się w pełni zgadzam, z trzecim niezupełnie, bo jest w nim tylko część prawdy. Wykup mieszkań rzeczywiście spowodował wzrost ilości wniosków i opóźnienia we wprowadzaniu ich do systemu komputerowego. Wcale nie mniej było jednak tych wniosków przy komunalizacji, uwłaszczeniach rolnych, czy wcześniej przy nacjonalizacji, a wnioski były załatwiane w terminie, przy o wiele mniejszych zasobach ludzkich. Zabójcze dla wydziałów ksiąg wieczystych okazało się przyklepywanie treści istniejących ksiąg wieczystych do infantylnego systemu komputerowego, wzorowanego na norweskim, z którego w Norwegii tuż po wizycie naszych tam specjalistów się wycofano, łącząc księgi wieczyste z katastrem.

Przytoczyłem treść artykułu, z którego wynikało, iż „Paradoksalnie opóźnienia powoduje również informatyzacja. Wszystkie księgi w formie papierowej muszą przybrać postać elektroniczną. To także zajmuje czas - tłumaczą sędziowie“.

Otóż, kłopoty z wpisami w katowickim wydziale ksiąg wieczystych zaczęły się z chwilą przemigrowania ksiąg. W sąsiednim sądzie siemianowickim, który został wyodrębniony z katowickiego i ma ksiąg niewiele mniej od Katowic, ale jeszcze nie przemigrowanych, na wpis i wypis czeka się kilka dni, prosty wypis uzyskuje się nawet odręcznie, nie musztruje się chętnych do przeglądania ksiąg, jak ma to miejsce w Katowicach, Znam sąd jeden i drugi. Katowicki jako klient, siemianowicki jako obserwator w procesie sporządzania wykazów gruntów i potrafię obiektywnie ocenić przyczyny i skutki.

Warto sobie te fakty przypomnieć w obliczu decyzji, przed jakimi niewątpliwie stoi GUGiK. W konsekwencji likwidacji Funduszu Gospodarki Zasobem Geodezyjnym i Kartograficznym, GUGiK znalazł się pod ścianą przymusu decyzji centralizacyjnej, no bo jeśli przez 10 lat nic innego nie przygotowano, a fundusz znika, co oznacza, iż system oznaczania nieruchomości pozostanie na łasce budżetów powiatowych, które mają głównie wydatki, a nie mają przychodów, to z konieczności trzeba sięgnąć do IPE. Na to rząd te kilkaset milionów zł znajdzie, bo nie są to wcale takie wielkie koszty. Raptem dwa dni wzrostu naszego zadłużenia publicznego, co wyliczył jeden z posłów opozycji, wskazując, iż zadłużenie wzrasta w tempie 150 mln zł dziennie.

A to już jest sprawa racji stanu, bo jeśli przez okres 20 lat przed transformacją dług publiczny urósł do 60 mld zł i funkcjonował przemysł z którego można go było spłacać, a przez następne 20 lat dług wzrósł dziesięciokrotnie a sprywatyzowany przemysł odprowadza zyski do właścicieli, głównie zagranicznych, to pozostały już tylko nieruchomości, których wartość będzie błyskawicznie rosnąć:

- raz, że są jeszcze tanie, a siła nabywcza obywateli unijnych ogromna (ANGORA z 16.VII.br. przytacza relacje średnich zarobków unijnych do polskich - 4:1, zasiłków dla bezrobotnych 5:1, emerytur 4:1), przy wygasających ograniczeniach w nabywaniu nieruchomości, oznacza duży popyt (wybrzeże jest tego przykładem),

- a dwa, że podatek od nieruchomości będzie odgrywać coraz większą rolę w spłacie naszego długu, czy raczej w obsłudze tego długu, bo to jest właściwy biznes i majstersztyk. W kosztach obsługi myśmy już dawno dług spłacili, a on ciągle rośnie, przynosząc, nie nam oczywiście, zyski na poziomie bardzo wysokiej pięcioprocentowej lokaty. Pomysł jest tak genialny, że nieco osłabia żal, iż to ja także, jako obywatel muszę ten pomysł opłacać (w wysokości połowy miesiąca rocznego przychodu - zatrudnionego i emeryta; wielkość samego długu publicznego, to równowartość rocznego przychodu)!

Z tego też powodu oznaczanie nieruchomości okaże się w najbliższym czasie sprawą ogromnej wagi i jak GUGiK wskaże, że jedyną dziś możliwą drogą jest IPE (nie dlatego, że najlepsze, ale nic innego nie przygotowano, choć miał być zintegrowany system katastralny), to się znajdą pieniądze na agencję katastralną i na biura katastralne w terenie. Tyle, że jest to wchodzenie z deszczu pod rynnę, bo te strugi wody, a właściwie wodolejstwa informacyjnego płynącego z niezharmonizowanych systemów katastralnego i wieczysto-księgowego są coraz gwałtowniejsze, a zastoje w elektronicznej księdze wieczystej mają już znamiona lokalnych powodzi niszczących infrastrukturę rynku nieruchomości.

Z tego powodu rząd, świadomy wagi sprawy, pieniądze da, choć kryzys w środkach publicznych jest dotkliwy. W końcu, co oznacza jeden dzień wzrostu zadłużenia państwa w obliczu półrocznego zamrożenia rynku nieruchomości? Oznacza, iż pieniądz nie pracuje i dług narasta, a koszty jego obsługi też. Zarówno IPE jak i elektroniczna księga wieczysta mają przede wszystkim wymiar ekonomiczny i jeśli kosztowna ich informatyzacja powoduje zahamowania na rynku, to odpowiedzialny rząd zbada przyczyny i skoryguje już podjęte i zamierzone decyzje, zwłaszcza jeśli chodzi o jeden z najbardziej czułych instrumentów wzrostu gospodarczego, a własność i teren do nich należą.

Moim zdaniem nadszedł czas aby przyglądnąć się „Świętej krowie“, jaką są księgi wieczyste. To jest w ponad 90% zwykły rejestr, a w mniej niż 10% wymiar sprawiedliwości. Przez całe lata księgi były prowadzone przez państwowe biura notarialne i gdyby notariusze państwowi zarabiali tyle, ile obecnie prywatni, nie doszłoby do tak ogromnych zaległości. Przypomnijmy sobie, że powodem włączenia ksiąg w zintegrowany system katastralny były zaległości sięgające ponad jeden rok, które stopniowo spadały, a po zinformatyzowaniu gwałtownie wzrosły. Niczego też nie rozwiązało IPE, tam gdzie powiaty w nie weszły

Myślę, ze pomysł Federacji Wykonawców aby połączyć księgi wieczyste z katastrem, wcale nie był taki zły i powinien być przedmiotem obiektywnej oceny. Myślę, że reaktywacja IPE w obliczu doświadczeń z elektroniczną księgą wieczystą jest wyciąganiem „trupa z szafy“, bo dostatecznie dużo było doświadczeń potwierdzających, że z centrali spraw terenowych nie da się załatwić.

Do tego wszystkiego na swoich piersiach wyhodowaliśmy sobie dokuczliwą żmiję, system spółdzielczości mieszkaniowej, który rozwija w przemyślny sposób najgorsze cechy realnego socjalizmu: kumoterstwo, nepotyzm, arogancję i to właśnie w dziedzinie nieruchomości i na rynku nieruchomości.

Po spisanym niedawno akcie notarialnym na zmianę spółdzielczego własnościowego prawa do mieszkania na własność, czułem się wielokrotnie wykiwany, choć z moim przyzwoleniem, bo chciałem mieć dowód czyli akt notarialny w ręce:

1/ po pierwsze, z powodu sześciu lat zwlekania przez spółdzielnię z faktem formalnego uznania transakcji kupna mieszkania, bo zapłaciłem pełną należność na wstępie, wszakże budynek przynosił spółdzielni określone korzyści i dopiero teraz, gdy trzeba do niego dokładać i trochę pod przymusem, zarząd ustąpił.

2/ po drugie, z powodu ujawnienia dopiero po spisaniu aktu notarialnego, iż 20% powierzchni nieruchomości jest we władaniu przedsiębiorstwa wodociągów i kanalizacji (zbiorniki wodne), przy czym urządzenia nie wchodzą w zakres nieruchomości wspólnej, ale ponieważ nie są wydzielone, to podatek od nieruchomości i opłata za użytkowanie wieczyste za teren pod zbiornikami będzie mnie obciążać.

3/ po trzecie, z powodu przemilczenia w akcie notarialnym służebności parkingowej na rzecz ośrodka zdrowia i apteki, stanowiącej ponad 20% nieruchomości, od której podatek od nieruchomości i opłatę użytkowania wieczystego ponoszą mieszkańcy. Trzynaście miejsc parkingowych przed budynkiem zajętych jest w dzień przez interesantów apteki i ośrodka zdrowia, w nocy przez mieszkańców sąsiadującego osiedla.

4/ po czwarte z powodu obcesowego wymuszenia w akcie notarialnym wskazania zarządcy nieruchomością, tejże spółdzielni, co i tak bym zrobił, ale nie pod presją wymuszenia aktu oświadczenia woli,

5/ po piąte z powodu opóźnienia w doręczeniu aktu notarialnego. Wiele aktów już podpisywałem i otrzymywałem do ręki. Nigdy nie zdarzyło mi się podpisać wcześniej dokumentu poddanego dalszej obróbce i odebranego dopiero po kilku dniach,

6/ po szóste z powodu półrocznej niepewności, co do tego, co zmajstrują w zapisach ci od elektronicznej księgi wieczystej, któraż to księga nie jest przygotowana do przypadków szczególnych. Ile też każą zapłacić za błędy w przyklepywaniu (a robią ich bardzo dużo!); za sprostowanie każdego błędu płaci obywatel!

7/ po siódme, z powodu gigantycznej, bo wynoszącej 720 zł opłaty sądowej (prawie równej notarialnej), chyba proporcjonalnej do czasu czekania na wpis.

Mogłem oczywiście aktu notarialnego nie podpisywać, ale wtedy bym nie dysponował dowodem na zaistniały stan rzeczy. Jak do tego jeszcze przeczytałem na Geoforum anons z 29 lipca br. pod tytułem:

to poczułem się bardzo nieswojo.

Proszę przeliczyć! To wychodzi 11 300 zł. od wydziału ksiąg wieczystych, w każdym z nich jest średnio 20 tysięcy, ale dochodzi i do 100 tysięcy ksiąg wieczystych, co oznacza mniej niż 0,5 zł. od księgi, a to nie pokryje nawet kosztów transportu do ośrodka migracyjnego. Można się domyślić, kto za bezcen będzie to robił i z jakimi błędami, a obywatel za sprostowanie każdego błędu migracyjnego musi zapłacić 60 zł.

Proszę teraz zestawić 100 mln. kosztów obsługi długu publicznego dziennie z kwotami wydatkowanymi na dokumentowanie głównego zabezpieczenia długu, jakim są nieruchomości.

Z jednej strony spotkał mnie zaszczyt uczestniczenia w pracach zespołu określającego pozycję zawodu geodety w Europie, o czym pisałem w komentarzu nr 10 z 15 czerwca br. Podczas prac tego zespołu nasłuchałem się wiele na temat podstawowych swobód obywatela w Unii Europejskiej i ogromnej roli geodety w gwarantowaniu jednego z podstawowych praw jakim jest prawo własności, z drugiej strony, jako w końcu obywatel tejże Unii spotykam się z naszą dziwną rzeczywistością, która w moich oczach inżyniera geodety i doktora ekonomii jawi się takimi skojarzeniami jak wyżej przytoczone.

Ponieważ w okresie prawie już czterech lat pisania komentarzy miałem możliwość poznać część moich czytelników, to były okazje wymiany poglądów na temat mechanizmów funkcjonowania zwłaszcza spółdzielczości mieszkaniowej, co postaram się przybliżyć przy innych okazjach ale to w sumie drobiazg, przy narastaniu problemu wieczysto-księgowego.

Tego problemu nie rozwiąże eKW, IPE, Internet czy prywatyzacja ksiąg, choć pierwsze trzy mogą być bardzo pomocne. Z tym problemem Główny Geodeta musi dotrzeć do najwyższych władz, uzyskać zielone światło i bardzo duże pieniądze. Ja ciągle wierzę, że obecnego Głównego Geodetę na to jest stać.

Edward Mecha

Komentarz nr 25/IV/09

28 września 2009 r.

Zakończyłem w ubiegłym tygodniu komentarz spostrzeżeniami o długu publicznym. Dziś spróbuję uzasadnić dlaczego tak ważna w tym temacie jest rola geodezji. Dług publiczny osiągnął już poziom 640 mld zł. i ma szansę w okresie roku przekroczyć 700 mld. zł. Roczne koszty obsługi długu sięgają 35 mld zł (trzy razy więcej od spodziewanych wpływów z prywatyzacji). W sierpniu MSWiA ogłosiło, że majątek Skarbu Państwa, który jest głównym zabezpieczeniem długu, skurczył się o 40 tys. km², wartości około 100 mld zł. To oznacza, że zabezpieczenie długu spadło poniżej poziomu długu, co zwiastuje nieuchronny wzrost obciążeń podatkowych. Zarówno źródło zmniejszenia wartości mienia Skarbu Państwa, jak i skala niezbędnych obciążeń wskazują na powierzchnię nieruchomości lub wartość nieruchomości, jako potencjalne źródło polityki fiskalnej.

W myśl obowiązujących regulacji ustawowych źródłem informacji zarówno o powierzchni jak i wartości nieruchomości są dane katastralne odniesione do właściwego podmiotu. Dopóki obciążenia podatkowe z tytułu powierzchni czy wartości nieruchomości nie były zbyt dotkliwe, podatnicy zaciskali zęby i płacili, ale jak obciążenia te wzrosną kilkakrotnie, zacznie się polowanie na czarownice, czyli dostawców danych. Ponieważ zniknęły już bariery techniczne w ujawnianiu informacji publicznej przez Internet i nie tylko jest możliwość ujawnienia obywatelowi przy pomocy usługi WMS danych o jego nieruchomości, ale wręcz jest taki obowiązek, to trzeba się będzie wyspowiadać z tych 870 mln zł wydatkowanych w okresie minionych 8 lat na zintegrowany system katastralny, o czym w Kaliszu mówiła pani prezes (na marginesie 870 mln zł, to równowartość około jednego tygodnia kosztów obsługi długu).

Moim zdaniem, im wcześniej udostępni się te dane, poprzez skuteczne i sprawdzone powiatowe węzły katastralne, tym lepiej, bo wyprzedzi się i skatalizuje gniew podatników, który w krótkim interwale czasowym może być groźny i dla dostarczycieli danych i dla ekip sprawujących władzę, a rozłożony w czasie pobudzi do współudziału w wyjaśnianiu różnic.

Do tego potrzebne jest jednak zgodne działanie środowiska z władzami geodezyjnymi, do tego potrzebne jest odrodzenie Stowarzyszenia Geodetów Polskich, które ma statutowy, historyczny i moralny obowiązek integrowania środowiska, a koncentruje się na celebrach i biesiadach.

Przegapiły i władze (poprzednie) i organizacje zawodowe likwidację działalności geodezyjnej i kartograficznej w PKD, przegapiły i władze (obecne) i organizacje zawodowe likwidację funduszu gospodarki zasobem geodezyjnym i kartograficznym. Gdyby minister Rostkowski wiedział, że będzie tego funduszu potrzebował na odszukanie 100 miliardowej wartości mienia Skarbu Państwa, niezbędnego na spłatę długu publicznego, to zadrżałaby mu ręka przy wnioskowaniu likwidacji funduszu.

Jedyna nadzieja w światłym i otwartym kierownictwie GUGiK, które wielu uwarunkowań i zaszłości jeszcze nie zna, które popełnia jeszcze błędy brnąc w meandrach ZSIN i ewidencji gruntów bez podmiotów i praw związanych z nieruchomością, brnąc w niezharmonizowany z księgami wieczystymi system informacji o terenie, ale zostało do tego przymuszone nierozważnymi działaniami poprzedników.

Kierownictwo widzi jednak kierunek w jakim powinno się pójść. Wypowiedź pani prezes z Kalisza o pozytywnych rezultatach systemów katastralnych skojarzonych z księgami wieczystymi, każe wierzyć, iż nawet nie w pełni przekonywające działania doraźne, są podporządkowane wizji docelowej, zgodnej z modelem geodezji preferowanym przez FIG, Eurogeographics, PCC, WPLA i inne międzynarodowe organizacje geodezyjne, z którymi obecne kierownictwo nawiązało kontakt, potrafi się porozumieć i nie jest skazane na sugestie polskojęzycznych pseudofachowców GIS-owych czy na dyktat światowych producentów sprzętu i oprogramowania.

Przy okazji, co silnie akcentowano w Kaliszu, nadszedł czas na rozliczenie dywersantów ewidencyjno-gruntowych, którzy dla potrzeb testowania zgodności oprogramowania z SWDE prezentowali jedną wersję systemu a dla celów produkcyjnych inną, uniemożliwiającą transfer danych, pracę Geoportalu i bilansowanie danych. Z wypowiedzi kolegów można było domniemać, iż sprawę skierowano do organów ścigania, co nie zmienia postaci rzeczy, iż zaistniała i jest jedną z przyczyn wyparowania gruntów Skarbu Państwa.

Wszystko zatem wskazuje na to, iż sytuacja się powoli wyjaśnia i zmierza ku sensownym rozwiązaniom oraz, że wszyscy chcą dobrze, choć różnie to wychodzi.

Przykładem nagromadzenia, a może przeładowania dobrej woli, jest Kraków, pretendujący do europejskiej stolicy narad i konferencji. To prawda, że Kraków ma się czym pochwalić, ale żeby w jednym czasie (17 i 18 września 2009 r.) zorganizować cztery imprezy geodezyjne, czy geodezyjno-geomatyczne, o których uczestnicy raczej wzajemnie nie wiedzieli, to duże osiągnięcie.

Nie wiadomo, w jakiej kolejności te imprezy wymieniać, bo ważna była każda, więc wykorzystam walory lokalizacyjne, przyjmując jako punkt centralny krakowski rynek i Kościół Mariacki. A więc licząc od centrum:

1/ Najbliżej centrum, w pałacu Larischa zorganizowano V Sympozjum Geoinformacyjne ze 106 prezentacjami. W tym seminarium miałem przyjemność uczestniczyć.

2/ Parę metrów dalej w urzędzie miejskim odbyło się zebranie Zarządu Głównego SGP.

3/ Jeszcze nieco dalej w rektoracie AGH odbyły się warsztaty europejskiego projektu esdi-net+ zajmujące się segregacją najlepszych rozwiązań lokalnych SDI.

4/ Najdalej, bo w Borku pod Krakowem odbyła się narada krakowskiej służby geodezyjnej.

Szkoda, że kierownictwo GUGiK nie mogło pogodzić Krakowa z Elblągiem, bo w Krakowie działy się ważne rzeczy.

Najważniejsze, bo najbliższe życiu, dyskutowane były w najbardziej odległej lokalizacji. Krakowska administracja geodezyjna miała odwagę jako pierwsza zmierzyć się z tematem skutków likwidacji funduszu.

Równie ważne były warsztaty europejskie, na których dyskutowano model najkorzystniejszej SDI w Europie. Może uda się doczepić jakiś przykład z Polski, ale zainteresowanie władz projektem nie jest zbyt wielkie.

Dla środowiska najważniejsze były obrady Zarządu Głównego SGP, które ustawiały przyszłoroczną kampanię wyborczą w SGP. Nie ma się co czarować, po nagłym, przedwczesnym odejściu kol. Kazimierza Czarneckiego, sytuacja mocno odbiega od ideału, a chcielibyśmy organizować III Kongres Katastralny.

Na V Sympozjum Geoinformatycznym atmosfera była ciekawa, pracowita i dziwna. Polska nauka, w jej aspekcie geodezyjnym, jest prężna i oryginalna. Obok wielu na wskroś nowoczesnych propozycji fotogrametrycznych, mnie osobiście zafrapowała prezentacja Beaty Hejmanowskiej i Wojciecha Woźniaka na temat „Analizy wpływu liczby mierzonych punktów granicznych działki na dokładność określenia jej pola powierzchni“. Chodziło o „działkę“ LPIS-ową (obok zwykłej, katastralnej, ewidencyjnej, budowlanej, gruntowej), której powierzchnię wyznacza się, biegając z GPS-em po obwodzie konturu użytku - szybkość biegania też odgrywa rolę w określaniu powierzchni. Do tego były wzory, zestawienia, krzywe regresji itp., a ja zwątpiłem w realność swojego inżynierskiego dyplomu z Politechniki Warszawskiej. Zaraz potem była znakomita prezentacja Piotra Wężyka, we współautorstwie z Martą Szostak i Piotrem Tompalskim na temat „Porównania dokładności metody „FOTO“ z automatyczną analizą danych lotniczego skaningu laserowego dla celów kontroli dopłat bezpośrednich“, z której można się było dowiedzieć, jak potworne szkody wyrządziły dopłaty bezpośrednie w polskim rolnictwie, do jak wielkiej ilości ugorów i dzikich zalesień się one przyczyniły.

I tak powoli układają się w jedną całość kłopoty z katastrem, księgami wieczystymi, finansami geodezyjnymi i długiem publicznym, dla którego tygodniowej obsługi ma stracić emerytury 40 tysięcy emerytów z roku 2009.

Okazuje się więc, iż chociaż nie znalazło się miejsca dla działalności geodezyjnej i kartograficznej w Polskiej Klasyfikacji Działalności, to ta działalność ma wielkie znaczenie dla podstaw funkcjonowania innych działalności.

Edward Mecha

Komentarz nr 24/IV/09

21 września 2009 r.

W dniach 10-12 września br. odbyła się w Kaliszu XIV Konferencja Naukowo-Techniczna z cyklu „Kataster Nieruchomości“. 80 uczestników z całego kraju plus 40 młodych geodetów z miejscowej Wyższej Szkoły Zawodowej miało możliwość uczestniczyć w jednej z najbardziej wartościowych konferencji, w jakich brałem udział w swojej dość długiej praktyce zawodowej. Konferencję tegoroczną pod względem wartości prezentacji można przyrównać tylko do tych, które odbywały się w pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku, kiedy do Kalisza przyjeżdżało prawie 300 osób, przyjeżdżali też ministrowie, aby wytyczać kierunki polskiej geodezji.

Tym razem też reprezentowany był wiceminister MSWiA Tomasz Siemoniak przez panią prezes GUGiK Jolantę Orlińską, Głównego Geodetę Kraju, która w imieniu swoim i pana ministra wygłosiła referat programowy. Był też obecny pan Jacek Jarząbek Wiceprezes GUGiK. Było wielu wybitnych znawców tematu m.in. z Ministerstwa Rolnictwa, Ministerstwa Finansów, Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej. Był oczywiście prof. Andrzej Hopfer, merytoryczny przewodnik konferencji od momentu ich powstania, były ikony - twórcy katastralnej ewidencji gruntów w obecnym kształcie, koledzy Zaremba i Radzio, czyli sami swoi. Był jak zwykle przedstawiciel Przeglądu Geodezyjnego, nie widziałem natomiast przedstawiciela GEODETY, i słusznie, bo ten miesięcznik powstał później niż konferencje kaliskie i specjalizuje się w geomatyce. Nie było też, a wielka szkoda, przedstawicieli resortu sprawiedliwości i infrastruktury, bo do tych resortów skierowanych było wiele uwag krytycznych.

Jak wspomniałem, merytorycznie konferencja była nadzwyczaj wartościowa. Słowa każdego z mówców trzeba długo i głęboko analizować, bo w tej konferencji, jak i w czerwcowej konferencji nowosądeckiej są wskazania jak wyjść z sytuacji patowej, w którą daliśmy się zapędzić. Bardzo brakowało w gronie uczestników konferencji kolegów Grzechnika i Marca, bo ich wiedza i doświadczenie były tam potrzebne jak tlen, chociaż ich zdroworozsądkowe funkcje z powodzeniem prezentowali podczas konferencji kaliskiej przede wszystkim koleżanka Ludmiła Pietrzak oraz bardzo dobrze zapowiadający się doktorant z Politechniki Warszawskiej pan Robert Łuczyński i niewyczerpany w prześmiewności kolega Kościuk. To dzięki nim i ripostom kolegi Kozłowskiego oraz wyważonej wizji Głównego Geodety Kraju w przedmiocie docelowej konieczności powiązania katastru z księgami wieczystymi, klimat dotychczasowej geodezyjnej niemocy zaszczepiony został iskierką odrodzenia.

Od wysokiego poziomu merytorycznego konferencji nieco odstała część organizacyjna, chyba na skutek zmęczenia materiału. Przy nadzwyczaj sprawnej obsłudze komputerów, co trzeba docenić i podkreślić, raził słaby rzutnik, który nie pozwalał odcyfrować najprostszych slajdów. Przesadzili organizatorzy z prawie trzygodzinną sesją otwarcia. Brakowało możliwości zadania pytań prelegentom, co to wskoczyli do Kalisza na moment, aby wygłosić spicz (prof.Szafrański z WAT, pan Rossa z GDOŚ). Ale i tak udało się organizatorom w bardzo krótkim czasie zorganizować wartościową imprezę. W odróżnieniu od masy GIS-owego kiczu, prezentowanego nawet przez jednostki z nazwą instytutu w szyldzie, konferencje kaliska i nowosądecka nacechowane były troską o wyprowadzenie geodezji z dołka infrastruktury informacji przestrzennej, czyli wszystkiego i nic, w który niebezpiecznie wprowadzili ją neofici z ochrony środowiska.

Ciarki po grzbiecie przechodziły, słuchając przedstawiciela GDOŚ, iż wszystko ma być najwyższej jakości i obywatele mają pełne prawo do informacji, tylko my im nic nie damy, bo mogliby opacznie informacje użyć. W tym momencie przestałem się dziwić skąd są takie problemy z uzyskaniem danych o środowisku, skąd te pokraczne informacje o obszarach Natura 2000.

Wygląda na to, że Pełnomocnik do spraw ZSIN ma do wykonania ogromną robotę. O tym w Kaliszu też była mowa. Powołanie pełnomocnika było warunkiem przyznania Polsce środków PHARE na Zintegrowany System Katastralny i choć minęło już 5 lat jak został utworzony, to nie słychać, aby jakieś działania koordynacyjne podjął.

Jednym z istotnych tematów wystąpienia Głównego Geodety Kraju było podsumowanie wykazów mienia publicznego. Na pewno w trosce o tragiczny stan finansów publicznych do wyjaśniania kwalifikuje się zniknięcie 1/3 powierzchni mienia Skarbu Państwa. To, że 23% powiatów nie złożyło wykazów mienia, nie jest wyjaśnieniem, a oskarżeniem. Jak mogło dojść do sytuacji, że 87 powiatów nie wykonało zadania nałożonego ustawą, dlaczego inspektorzy wojewódzcy nie wyegzekwowali wykonania zadania w przedłużonym o rok terminie? Dlaczego MSWiA dopuściło do opublikowania niekompletnych danych? W końcu znikła 1/3 powierzchni gruntów Skarbu Państwa wartości około 100 mld zł.

A swoją drogą wykaz 87 starostw, które nie złożyły wykazów powinien być opublikowany. Ściga się i aresztuje łapowników za 10, 20 tysięcy złotych, aresztuje setki działaczy za przekupstwo w piłce nożnej, gdzie w rachubę wchodziły kwoty nawet mniejsze, a jak zniknęły grunty wartości 100 mld zł., to jest cisza. Nie ma sprawy. Sto miliardów ma 11 zer z prawej nie z lewej strony jedynki, dlatego w Kaliszu zaapelowałem o zainteresowanie się sprawą. Jeszcze łudziłem się, że ogromny dług publiczny sięgający 20 tys. od głowy noworodka i staruszka, za którego obsługę każdy z nas płaci bankom jeden tysiąc złotych rocznie, czyli prawie 100 zł miesięcznie, pokryje Skarb Państwa z prywatyzacji, a tu okazuje się, że ten majątek się nagle skurczył, a roszczenia zgłasza coraz więcej podmiotów, w tym znacjonalizowanych, tuż po zmianie miejsca rejestracji. Oznacza to, że podwyżki podatków są nieuchronne, przy czym najłatwiej opodatkować nieruchomości, co wskazuje na rolę i odpowiedzialność, jaka wyrosła przed katastrem.

Teraz trzeba spokojnie wpatrzeć się i wsłuchać w relację z obrad, bo w Kaliszu podobnie jak w Supraślu organizatorzy zadbali o dostarczenie uczestnikom obrad prezentacji przedstawionych podczas konferencji. Nareszcie po 16 latach mrówczego rejestrowania przeze mnie obrad na filmach, zdjęciach i innych nośnikach, nadszedł czas efektywnej konsumpcji obrad z płyt CD z możliwością ponownego skorzystania z wartościowych przemyśleń wybitnych specjalistów, przemyśleń, które uciekały dotąd w przestrzeń na ogół bezpowrotnie. Dopiero po obejrzeniu prezentacji pani Orlińskiej z płyty CD uświadomiłem sobie jej wielką wartość. Na sali obrad z racji fatalnego projektora wielu szczegółów nie było widać, a słuchać, po upływie godziny poświęconej przez poprzedników na dygresje, było trudno. Ludzkie możliwości percepcyjne są bardzo ograniczone. Intensywnie słuchać można góra 7 minut w pierwszym cyklu, pięć po chwili w następnym cyklu i tak coraz mniej do około 0,5 godziny. Jeśli zatem np. żona mówi dłużej, to ze względów fizjologicznych jej się po prostu nie słyszy. Podobnie z wykładowcą, prelegentem. A jak mówca zastrzega się, że będzie zwięzły a potem mamrocze pod nosem 45 minut, to zamęczy siebie i innych. Nie dotyczy ta uwaga w żadnym przypadku pani prezes, bo artykułuje bardzo dobrze i w dodatku atrakcyjnie się prezentuje, co ułatwia percepcję. Przedstawionej przez panią Prezes koncepcji wykorzystania ZSIN warto się przyglądnąć, zwłaszcza w aspekcie zgłoszonych w Kaliszu wniosków.

Prowadziłem kiedyś kursy dla kandydatów na rzeczoznawców majątkowych i uważałem za całkowicie naturalne nawet dwadzieścia dyktafonów podstawionych na katedrę przez słuchaczy, aby dobrze utrwalić wykład. W Kaliszu reprezentant GDOŚ wyraził wątpliwość czy jego cenne przemyślenia mogą być zarejestrowane.

I ja się już przestałem dziwić. Resortowi Środowiska, długowi publicznemu, brakującym kilometrom kwadratowym gruntów Skarbu Państwa.

Jak przed dwudziestu laty dług publiczny osiągnął poziom dziesięć razy mniejszy od dzisiejszego, to temat nie schodził ze środków masowego przekazu. Jak obecnie tylko w okresie jednego roku ma się zwiększyć o ten poziom sprzed dwudziestu lat, to mało co drgnęły kursy walut. A jak zabezpieczenie tego długu w postaci mienia Skarbu Państwa spadło poniżej poziomu długu publicznego, to nie ma reakcji (uzasadnienie podałem w Kaliszu).

Jest jednak iskierka optymizmu, która zajarzyła na konferencji kaliskiej. Iskierką tą są wnioski. Merytoryczne, przemyślane, precyzyjne, przywołujące w pamięci warsztat najwybitniejszych specjalistów geodezyjno-prawnych Władysława Baranowskiego, Wacława Kłopocińskiego czy prof. Michała Odlanickiego-Poczobuta. W 29 wnioskach nie ma wody, są konkrety. Mam drobną satysfakcję, że znalazły się wśród nich i te moje zgłoszone w Supraślu, które nie znalazły tam uznania u przewodniczącego obrad.

Wierzę, że organizatorzy całość wniosków opublikują, bo są godne rozpowszechnienia i poparcia, od tych drobnych: jak z instrukcji G-5 zrobić standard, do tych większych; o zorganizowanie w Polsce III Kongresu Katastralnego oraz o wprowadzenie do Prawa geodezyjnego i kartograficznego pojęcia granicy prawnej, aż do tych największego kalibru; o powołanie jednego rejestru publicznego w miejsce katastru nieruchomości i ksiąg wieczystych oraz o utworzenie rządowej administracji katastralnej. Fakt, iż w Komisji Wnioskowej uczestniczyła pani dyrektor Departamentu Katastru w GUGiK, w zestawieniu z kaliską prezentacją pani prezes GUGiK, każą wierzyć, że w geodezji drgnęło w kierunku profesjonalizmu, obok dobrze już rozwiniętej chmury mydlanych bąbelków geomatycznych.

Edward Mecha

Komentarz nr 23/IV/09

14 września 2009 r.

Z projektem komentarza nr 22 zamieszczonego w ubiegłym tygodniu zapoznałem w trakcie swojej prezentacji w Supraślu uczestników szóstego Podlaskiego Forum GIS. Zamieszczone w komentarzu tezy, zwłaszcza o likwidacji działalności geodezyjnej i kartograficznej oraz o ubytku mienia publicznego wywołały duże poruszenie i wiele uwag, zapytań i komentarzy kuluarowych, które skłoniły mnie do zgłoszenia uczestnikom Forum kilku wniosków, proponując ich przedyskutowanie podczas ostatniej dyskusyjnej sesji Forum.

Ku memu ogromnemu zdumieniu, prowadzący ostatnią sesję, poprzedni wiceprezes GUGiK zaangażował się emocjonalnie w kwestionowanie wniosków, nie poddał ich pod dyskusję i zamknął obrady.

Muszę przyznać, że w okresie pięciu dekad aktywności zawodowej i sześciu dekad działalności społecznej z taką reakcją przewodniczącego obrad spotkałem się po raz pierwszy.

Ponieważ wnioski przygotowałem na piśmie, aby łatwiej można je było korygować, pozwolę sobie przytoczyć ich oryginalne brzmienie:

1. VI Podlaskie Forum GIS zidentyfikowało poważne bariery standaryzacyjne w funkcjonowaniu interoperacyjności systemów.

Wnioskuje się o przyspieszenie wdrożenia w Polsce norm ISO z grupy 19100 oraz o udział Polski jako członka w procesie tworzenia standardów.

2. VI Podlaskie Forum GIS zidentyfikowało istotne bariery harmonizacyjne w tworzeniu danych przestrzennych.

Wnioskuje się o nałożenie ustawowego obowiązku harmonizowania danych, zwłaszcza podmiotowych i przedmiotowych, np. w ustawie o Infrastrukturze Informacji Przestrzennej.

3. VI Podlaskie Forum GIS przyjęło z niepokojem informację o zmniejszeniu areału gruntów publicznych.

Wnioskuje się o podjęcie działań wyjaśniających znaczne zmniejszenie powierzchni gruntów publicznych w wykazach MSWiA w porównaniu z danymi MSP, wskazując na mechanizm internetowego wykorzystania usług WMS do identyfikacji luk i nakładek w stanie posiadania.

4. W związku ze zbliżeniem wielkości długu publicznego do wartości majątku Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego, uczestnicy forum wnioskują o przywrócenie w PKD działalności geodezyjnej i kartograficznej, w celu precyzyjnego rozliczania wydatków poniesionych na rejestrację mienia publicznego, egzekwowanie kompetencji w ich rejestracji oraz stopniowej identyfikacji powstałych rozbieżności między danymi MSWiA i MSP.
5. Uczestnicy Podlaskiego Forum GIS świadomi roli cyklicznie organizowanej konferencji w rejonie przygranicznym Unii Europejskiej, proponują wykorzystanie idei i formuły forum w szerzeniu partnerstwa wschodniego.

Doprawdy nie wiem co wywołało tak impulsywną reakcję pana wiceprezesa, który dzień wcześniej wygłosił świetny referat na temat „Nowych paradygmatów baz i rejestrów“, z którego wynikało wiele tez zawartych we wnioskach. Mogę tylko przypuszczać, że specjalizując się w GIS-ach, pan wiceprezes zatracił z pola widzenia geodezyjne i społeczne impulsy kształtujące zapotrzebowanie na GIS. Na wzór tych, co to działalność geodezyjną i kartograficzną, wstawili jako „inżynierię“ do jednego worka z „działalnością agentów lub agencji występujących w imieniu indywidualnych osób...“.

Wielka szkoda, że zgłoszone wnioski nie uzyskały formalnego poparcia ponad stuosobowej grupy uczestników Podlaskiego Forum GIS, bo z opinią tego forum powinno się liczyć. To forum za rok, jak z braku funduszu umrą śmiercią naturalną różne seminaria i sympozja, kwalifikuje się do urzędowego wsparcia, jako jedno z nielicznych, wzorowo przygotowywanych, pod względem merytorycznym i organizacyjnym.

Forum ma przede wszystkim liczną, wiekowo zróżnicowaną, a zgodnie współpracującą, grupę organizatorów z kolegami Brożyną, Gierasimowiczem i Łopaciukiem na czele, wspieraną wspaniałą młodzieżą, która między innymi, jak starsi koledzy uroczyście podsumowywali obrady, powielała całą noc płyty CD z materiałami obrad, które rano zostały wręczone uczestnikom obrad. Uczestniczyłem w setkach krajowych i zagranicznych zgromadzeń, seminariów i konferencji, z których mam bibliotekę ponad tysiąca filmów, umożliwiających merytoryczne skonsumowanie dorobku spotkań. Z czymś takim jak w Supraślu zetknąłem się po raz pierwszy, konstatując, iż jest to przyszłość, która wyeliminuje potrzebę rejestracji obrad, tym uczestnikom, którzy zechcą z nich skorzystać. Nie zapewniały tego dotąd niepełne pisane, czy nagrane materiały przysłane lub częściej wręczane podczas konferencji, nie zapewniały tego nawet najbogatsze materiały pokonferencyjne, bo jedne i drugie trafiały w lukę percepcyjną zapełnioną, jeszcze czy już, innymi bodźcami. Możliwość odtworzenia treści obrad, w na ogół długiej drodze powrotnej do domu, jest genialnym sposobem na utrwalenie treści istotnych, a takich i tym razem koledzy z Podlasia zapewnili wiele.

Dwadzieścia wyselekcjonowanych referatów i pokazów, w tym wiele najwyższej jakości, pozwoliło i tym razem wywieźć z Podlasia uporządkowaną wiedzę i wyobrażenie o nieograniczonych barierach postępu technicznego, na który po likwidacji funduszu nie będzie nas już stać.

Myślę, że następne, a nie ostatnie Podlaskie Forum GIS, powinno dać odpowiedź na pytanie, jak kontynuować udział w postępie technicznym przy ograniczonych środkach i jak wyeliminować z branży chmarę pasożytów, które uczepiły się jej w czasie jak środków było w bród. À propos chmary, przywitały nas takie - komarów, ale na czas obrad, imprez i snu, nawet z tym organizatorzy się uporali.

Po kakofonii tematycznej i organizacyjnej obrad GSDI i Inspire w Rotterdamie, koledzy z Podlasia pokazali, że można zorganizować obrady na temat i w sposób przyjazny dla uczestnika.

Było wiele prezentacji, najwyższej jakości, zwłaszcza z zakresu interoperacyjnosci instytucjonalnej, jak np. pana Bogusława Wilczyńskiego z UM w Białymstoku, czy pana Grzegorza Kwiatkowskiego z Biebrzańskiego Parku Narodowego, były bardzo dobre prezentacje z zakresu interoperacyjności technicznej w wykonaniu Tomasza Stuczyńskiego z IUNG Pulawy, czy Stanisława Oszczaka z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, były znakomite prezentacje z zakresu interoperacyjności technologicznej panów Krzysztofa Borysa z GEOBIDU, czy Waldemara Izdebskiego z GEO-Systemu.

Jako uczestnik różnych forów krajowych i międzynarodowych z tej dziedziny, mogę zapewnić czytelników, że jeśli odbiegamy od innych, to wprzód, nie wstecz. Dlatego tak trudno mi pojąć, że jak trzeba podsumować dwa dodać dwa, to nam wychodzi trzy, jak w wykazach mienia publicznego.

W części turystycznej forum, organizatorzy pokazali nam trzy obiekty sakralne, zapierające dech w piersiach każdy:

każdy obiekt liczący prawie pięć wieków, niektóre po barbarzyńskich okupacyjnych zniszczeniach, z pietyzmem odtworzone, są świadectwem bogatej kultury i tolerancji, które leżą u podstaw wartości, na których zbudowana została Unia Europejska. Ale są też źródłem ogromnej życzliwości i wzajemnego poszanowania Podlasian. To jest przypuszczalna podstawa sukcesów Podlaskich Forów GIS, czego organizatorom gratuluję i zazdroszczę.

Edward Mecha

Komentarz nr 22/IV/09

7 września 2009 r.

Wymiana korespondencji między Rzecznikiem Praw Obywatelskich (RPO) a Głównym Geodetą Kraju (GGK) zakończyła się listami przytoczonymi w załącznikach.

Moim zdaniem, jako obywatela i działacza Stowarzyszenia, komentującego przebieg sprawy gratisowo, zrobiłem wszystko co było w mojej mocy, aby w 167 komentarzach, na 575 stronach, liczących 250 000 słów, sprawę rzetelnej rejestracji terytorium kraju udokumentować i utrwalić w Internecie pod adresem www.gispol.org.pl

W sześciu załącznikach (przytoczonych w trzech ostatnich komentarzach) oraz w wystąpieniu Rzecznika Praw Obywatelskich z 10 grudnia 2007 r. (komentarz 54 (98/07) z 31 grudnia 2007 r.) mieści się ocena osób, którym za kształtowanie polityki państwa w tym zakresie, płaci państwo, czyli my wszyscy, z tego co w podatkach i opłatach oraz z tego na co zaciągnięty został dług publiczny.

Jaki będzie finał sprawy? Patrząc na to co dzieje się w innych dziedzinach, chyba będzie potrzebna dyrektywa unijna, bo te realizowane są w miarę skutecznie. Chociaż, geometria działki katastralnej już mieści się w Wytycznych do dyrektywy INSPIRE, ale skutki na razie są mizerne.

Wprawdzie, nie udało się w majowym terminie transponować dyrektywy, co nie dziwi, bo z 27 członków Unii udało się to tylko czterem, ale udało się GUS-owi dostosować do europejskiej, Polską Klasyfikację Działalności (PKD), czyli udało się zlikwidować działalność „geodezyjną i kartograficzną“, i to bez słowa protestu ze strony naszych reprezentantów (SGP, SKP, PGK, GIG) czy GUGiK dowodzonego w trakcie wprowadzania tej zmiany przez kolegę Potrapeluka.

Nasze podmioty gospodarcze wykonują teraz działalność w zakresie „inżynierii“ i mogą sobie buszować w tej inżynierii różni budowlańcy, jak to już kiedyś z opłakanymi skutkami próbowali czynić (patrz śląski RSIP). A działacze, którzy tak łatwo przełknęli zamianę „geodezji i kartografii“ na „inżynierię“ powinni konsekwentnie przemianować SGP i SKP na Stowarzyszenie Inżynierów Polskich, GIG na Inżynierską Izbę Gospodarczą a Głównego Geodetę na Głównego Inżyniera Kraju.

Zapewne znikną też stosowne pozycje w budżecie, bo jak się czegoś nie sprawozdaje, to i nie planuje. A swoją drogą, jeśli w klasyfikacji działalności liczącej 95 działów, 266 grup, prawie 700 klas i 1000 podklas, zniknęła akurat podklasa działalności geodezyjnej i kartograficznej, to coś tu jest nie tak. Z działalności geodezyjnej i kartograficznej, na którą planowano jakieś środki i sprawozdawano ich wykonanie, teraz zrobiła się inżynieria i pozostała działalność profesjonalna, naukowa i techniczna. Geodeci i kartografowie dostali się do jednego worka z prognozowaniem pogody, projektowaniem urbanistycznym, budowlanym i technologicznym, z działalnością geologiczną i poszukiwawczo-rozpoznawczą, z działalnością morskich, śródlądowych i pozostałych agencji transportowych, doradztwem w zakresie agronomii, z działalnością detektywistyczną i ochroniarską, a także z działalnością agentów lub agencji występujących w imieniu indywidualnych osób!

Dla odmiany informatycy zabezpieczyli sobie aż 3 działy (telekomunikacja, oprogramowanie i doradztwo, działalność usługowa w zakresie informatyki, z siedmioma grupami i 12 klasami i podklasami. Cały dział i 3 grupy z 4 klasami ma obsługa rynku nieruchomości, z pośrednictwem, zarządzaniem i obrotem, a najbardziej cieszą się ze zmiany notariusze, bo trzeba zmienić kilka tysięcy aktów notarialnych związanych ze zmianą PKD, gdyż zmiana obciąża oczywiście przedsiębiorców, średnio po 1 tysiącu zł od jednostki gospodarczej.

Największy paradoks tej fenomenalnej zagrywki GUS, który zawnioskował wydanie Rozporządzenia Rady Ministrów z 24 grudnia 2007 r. w sprawie PKD (Dz.U. nr 251 z 31 grudnia 2007 r., poz.1885) jest to, że do „inżynierii“ i „agencji występujących w imieniu indywidualnych osób“ wstawiono działalność dokumentującą wielkość terytorium naszego pięknego i drogiego kraju. Jak pisałem przed dwoma tygodniami, każdy metr kwadratowy naszego kraju jest obciążony 2 zł. długu publicznego. A w wyniku zmarginalizowanej działalności, ongiś geodezyjnej i kartograficznej, dziś inżynieryjnej, okazało się, iż zmniejszyły się możliwości spłaty zadłużenia.

Jest to jeden z pierwszych rezultatów działalności „inżynieryjnej“ jakim już dysponujemy.

W ubiegłym miesiącu organ sprawujący ministerialny nadzór nad „inżynierią“ opublikował wykaz własności Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego (patrz Geoforum z 28 sierpnia br.), z którego wynika, że powierzchnia własności publicznej skurczyła się w porównaniu do danych GUS o powierzchnię równą wielkości państwa Luksemburg, a znacznie większą od państwa Izrael, w którym przypomnę, jak zaczęły się rozjeżdżać dane katastralne, to rząd natychmiast wyasygnował 100 mln dolarów na założenie porządnego katastru. Przypomnę, że państwo Luksemburg, w którym mieści się główny kompleks obiektów Komisji Europejskiej, ma powierzchnię 30 519 km² czyli 1/10 obszaru Polski, Izrael według Wikipedii ma 20 770 km².

Nam wyparowało 28 534,18 km² czyli niewiele mniej niż powierzchnia województwa mazowieckiego. Może nie wyparowało, a zmieniło status właściciela (lub uciekło z podsumowania), faktem jest, że stan posiadania gruntów publicznych zmniejszył się o 25% , czyli o około 70 mld. zł.

Myślę, że nie potrzeba obiegowego 10% znaleźnego aby grunty publiczne wielkości woj. mazowieckiego odnaleźć. Wystarczy 1%, ale trzeba uporządkować sprawy nieszczęsnej instrukcji G-5 i rozporządzenia ewidencyjnego, które umożliwiły strzelenie sobie samobójczego gola. Trzeba też zdać sobie sprawę z sensu terminu „civil engineer“, który przekonwertowany został do PKD.

Po tych wyjaśnieniach, właściwego sensu nabierają załączone listy.

Załączniki:

Szanowny Panie

Odpowiadając na wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 13 stycznia 2009 dotyczące wdrażania "Instrukcji G - 5 - Ewidencja gruntów i budynków", podzielając jednocześnie pogląd, że obowiązkiem wszystkich organów administracji państwowej jest przestrzeganie zasady legalizmu wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP, pragnę przede wszystkim zapewnić, że podejmowane przez Głównego Geodetę Kraju działania nie naruszają tej zasady Główny Geodeta Kraju działa na podstawie i w granicach prawa.

Jak słusznie zauważył Rzecznik Praw Obywatelskich w dziedzinie geodezji i kartografii obowiązują standardy techniczne określone w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 marca 1999 r. w sprawie standardów technicznych dotyczących geodezji, kartografii oraz krajowego systemu informacji o terenie (Dz. U. Nr 30, poz. 297). Dlatego też wprowadzona zarządzeniem Nr 16 Głównego Geodety Kraju z dnia 3 listopada 2003 r. w sprawie wytycznych techniczno - organizacyjnych dotyczących prowadzenia ewidencji gruntów i budynków Instrukcja Techniczna G - 5 - Ewidencja gruntów i budynków nie stanowi standardu technicznego i nigdy za taki standard nie była uważana.

Zgadzając się z Rzecznikiem Praw Obywatelskich, że Instrukcja Techniczna G-S nie może stanowić podstawy decyzji administracyjnych, i wyposażać organy władzy publicznej w kompetencję do ich wydawania pragnę zauważyć, że Główny Geodeta Kraju nigdy nie prezentował innego poglądu.

W związku z tym, że Instrukcja Techniczna G-5 nie została wprowadzona do stosowania, zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 z późno zm.), rozporządzeniem właściwego ministra, stosownie do art. 87 Konstytucji RP nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskie. Instrukcja ta nie stanowi również żadnego z aktów prawnych, o których mowa w art. 93 Konstytucji RP.

Wobec powyższego Instrukcja Techniczna G-S nie może stanowić podstawy prawnej decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów, jak i nie ma charakteru wewnętrznego, obowiązującego jednostki organizacyjne podległe Głównemu Geodecie Kraju.

Instrukcja Techniczna G-5 ma jedynie charakter porządkowy, jej celem jest ujednolicenie stosowania przez organy Służby Geodezyjnej i Kartograficznej przepisów prawa geodezyjnego i kartograficznego w zakresie ewidencji gruntów i budynków.

Pragnę zapewnić, że podstawą prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, w tym ujawniania danych w operacie ewidencji gruntów zarówno w drodze czynności materialno - technicznych, jak i w drodze decyzji administracyjnej stanowią przepisy ustawy Prawo Geodezyjne i Kartograficzne oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Zatem Instrukcja Techniczna G-5 nie kształtuje praw i obowiązków obywateli.

Przedstawiając powyższe wyrażam nadzieję, że wszelkie wątpliwości Rzecznika Praw Obywatelskich co do legalności stosowania „Instrukcji G-5“ przez organy Służby Geodezyjnej i Kartograficznej zostały wyeliminowane.

Z poważaniem

Szanowny Panie Premierze

Pragnę zwrócić uwagę Pana Premiera na problem związany ze stosowaniem w ramach prac geodezyjnych aktu o nazwie "Instrukcja G - 5 - Ewidencja gruntów i budynków". Instrukcja ta jest załącznikiem do Zarządzenia nr 16/2003, wydanego przez Głównego Geodetę Kraju w dniu 3 listopada 2003 r.

W opinii Rzecznika Praw Obywatelskich, ogromne wątpliwości budzą podstawy prawne obowiązywania Instrukcji - zwłaszcza w kontekście zawartych w niej treści. W sprawie tej od półtorej roku prowadzona jest korespondencja z Głównym Geodetą Kraju: zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez ten Urząd, Instrukcja G -5 jest elementem zasad, dotyczących techniczno - organizacyjnego przygotowania katastru oraz jedną z form współdziałania Głównego Geodety Kraju w jego tworzeniu, a więc rezultatem wypełnienia obowiązku określonego w art. 7 a pkt 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r., nr 240, poz. 2027 ze zmian.). Na tę podstawę prawną powołuje się także treść samego Zarządzenia nr 16/2003.

Główny Geodeta Kraju podkreśla, że Zarządzenie nr 16/2003 ma charakter porządkowy, a celem Instrukcji G-5 jest ujednolicenie stosowania przez organy Służby Geodezyjnej i Kartograficznej przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454 ze zmian.), a także w części uszczegółowienie tych przepisów pod względem technicznym i organizacyjnym.
W ostatnim nadesłanym w tej sprawie piśmie podkreśla się, że Instrukcja G -5 nie stanowi standardu technicznego i nigdy za taki standard nie była uważana, nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa i nie może stanowić podstawy decyzji, wydawanych wobec obywateli.

Otóż odnosząc się do pierwszego z tych argumentów: należy stwierdzić, że - wbrew opinii Urzędu - sama lektura treści Instrukcji G - 5 prowadzi do wniosku, iż zawarte w niej normy wykraczają poza cel porządkujący dotychczasowe standardy techniczne, ale przekształcają te standardy. Jak wielokrotnie podkreślał w swym orzecznictwie Trybunał Konstytucyjny, o charakterze danego aktu przesądza nie jego nazwa, czy nawet deklarowane cele, ale wyłącznie treść: "akt normatywny jest aktem ustanawiającym normy prawne o charakterze generalnym (a więc skierowane do pewnej klasy adresatów wyróżnionych z uwagi na jakąś ich wspólną cechę) i abstrakcyjnym (to znaczy ustanawiającym pewne wzory zachowań)" (wyrok z dnia 7 czerwca 1989 r. sygn. U 15/88). W orzeczeniu z 19 czerwca 1992 r. (sygn. U 6/92) wskazano, iż "dla oceny merytorycznej charakteru prawnego aktu nie ma ( ... ) znaczenia, w jakim kształcie słownym zostanie sformułowana norma postępowania o charakterze normy generalnej i abstrakcyjnej ( ... ), byleby na podstawie danego tekstu można było niewątpliwie ustalić, że chodzi o skierowany do określonych rodzajów adresatów nakaz w określonych okolicznościach określonego typu postępowania". Z kolei w orzeczeniu w sprawie sygn. U. 5/94 stwierdzono, że "zasadniczą przesłanką kwalifikacji aktu ( ... ) jako aktu normatywnego jest jego treść. Stwierdzenie ustanowienia w danym akcie norm prawnych ( ... ) jest zasadniczą przesłanką jego objęcia kognicją TK [a] forma aktu ma znaczenie drugorzędne". Przytoczone poglądy pozwalały w przeszłości Trybunałowi Konstytucyjnemu na orzekanie o rozmaitych "regulaminach", "instrukcjach", "wytycznych", a nawet "pismach okólnych" czy "pouczeniach" (zob. także wyrok TK z dnia 12 marca 2002 r., sygn. P 9/01).

Co więcej, Instrukcja jest obowiązującym standardem technicznym, znajduje szerokie zastosowanie w praktyce obrotu prawnego: według informacji posiadanych przez Rzecznika Praw Obywatelskich, przy okazji wykonywania wszelkich prac geodezyjnych ich notyfikacja w ewidencji następuje według zasad określonych w Instrukcji G - 5, zasady te są stosowane także przy modernizacji ewidencji. Prowadzi to do stopniowego przekształcenia ewidencji gruntów i budynków z uwzględnieniem standardów technicznych Instrukcji - co zresztą spełnia postulat z § 2 Zarządzenia nr 16/2003. Należy też wskazać, że zmiany te często mają charakter fundamentalny (np. zmiana zasad numeracji działek, przewidziana w § 9 Instrukcji). Od zgodności ze standardami tej Instrukcji uzależnia się także przyjęcie materiałów z prac geodezyjnych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Tak więc nie można zgodzić się z opinią Głównego Geodety Kraju, że Instrukcja G - 5 nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa, gdyż nie jest aktem przyjętym we właściwym trybie (przewidzianym dla takich aktów): w sensie materialnym, jest to akt normatywny, pomimo braku należytego formalnego umocowania. Analogicznie, trudno zgodzić się z opinią, że Instrukcja nie może stanowić podstawy decyzji, wydawanych wobec obywateli - Instrukcja nie powinna stanowić podstawy takich decyzji, co nie zmienia faktu, iż treść Instrukcji zawiera normy kompetencyjne tego rodzaju.

Sytuacja taka nie może zyskać akceptacji z następujących względów (szczegółowo rozwiniętych w korespondencji skierowanej do Głównego Geodety Kraju, którą przesyłam w załączeniu do niniejszego pisma):

W świetle powyższego należy więc uznać, że - pomimo deklarowanego "charakteru porządkującego" Instrukcji G - 5 - wprowadzono do niej takie treści, które de facto tworzą normy prawne i kształtują sferę praw i wolności obywatelskich. Tymczasem tworzenie norm tego rodzaju jest zastrzeżone dla ustawodawcy, w tym ewentualnie dla ściśle określonych przez Konstytucję organów wydających akty wykonawcze. Stanowisko Głównego Geodety Kraju koncentruje się natomiast na formalnym umiejscowieniu Instrukcji G - 5 w porządku prawnym - pomijając jej treść i rzeczywisty, a nie nominalny charakter. Trudno też zgodzić się ze stanowiskiem Urzędu, zgodnie z którym Instrukcja nie jest standardem technicznym, skoro stanowi ona podstawę notyfikacji w ewidencji gruntów wykonywania wszelkich prac geodezyjnych oraz modernizacji ewidencji.

W związku z powyższym, na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2001 r., nr 14, poz. 147 ze zmian.) w związku z art. 6 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, zwracam się do Pana Premiera z prośbą o przekazanie swojego stanowiska w sprawie.