Komentarz 65 (109/08)

17 marca 2008 r.

Na wstępie oczywiście najlepsze życzenia z okazji zbliżających się Świąt Wielkanocnych. Szczęścia, zdrowia, pomyślności i wielu sukcesów w życiu osobistym i w pracy zawodowej. Tych w pracy zawodowej raczej nie zabraknie bo mamy ich ostatnio mnóstwo.

Mowa oczywiście o sukcesach nowej władzy geodezyjnej, choć nie jest ta władza taka nowa ale właśnie zaczęła odnosić sukcesy.

• Niekwestionowanym sukcesem są dwa rozporządzenia wykonawcze do ustawy o ujawnianiu w księgach wieczystych nieruchomości Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Nie jest istotny możliwy poziom ich wykonalności, to zmartwienie starostów, ale są - zostały wydane, bardzo przybliżając wizję normalnego katastru i normalnej geodezji,

• Niekwestionowanym sukcesem jest również udział Głównego Geodety Kraju w dniach 3-4 marca 2008 roku w zainicjowanym przez Komisję Europejską spotkaniu Organizacji Geodezyjnych, Kartograficznych i Katastralnych oraz Urzędów Statystycznych. Tematem spotkania jak donosi strona internetowa GUGiK były zagadnienia związane z systemami informacji geograficznej dla statystyki. To dobrze, że Komisja Europejska skoordynuje wreszcie separatystyczne zapędy GUS-u w tworzeniu własnych systemów GIS-owych. Trwające od lat coroczne warsztaty Eurostatu, w tym zakresie nie przynosiły efektów, stąd być może spotkanie na tak wysokim szczeblu ustawi wreszcie kompetencje naczelnego i centralnego organu administracji rządowej.

• Wszakże w tym samym komunikacie z 5 marca br. jest pozornie marginesowa uwaga, że w przerwie obrad Główny Geodeta Kraju sfinalizował z przedstawicielem Eurogeographics zapisy umowy dotyczącej projektu EuroRegionalMap, którego celem jest tworzenie ogólnoeuropejskiej bazy danych odpowiadającej szczegółowości skali mapy topograficznej 1:250000 oraz dystrybucja przedmiotowych danych. Po wielu latach negocjacji wreszcie sfinalizowany został projekt stworzenia jednolitej dla Europy bazy danych o szczegółowości mapy 1:250000!

• Dopiero w kontekście wyżej wymienionych sukcesów można docenić największy sukces, również opublikowany na stronie internetowej GUGiK, polegający na tym, że to co Europa zamierza osiągnąć dopiero za 12 lat kosztem kilkudziesięciu miliardów euro, my osiągnęliśmy już i to za darmo. Pod raportem „INSPIRE Implermentation In Poland: State of Play Autumn 2007“ noszącym datę stycznia 2008 r. podpisany jest jako autor IGiK, na zlecenie GUGiK, po uzyskaniu aprobaty Rady ds. Implementacji INSPIRE w Polsce. Przypomnijmy Rady kierowanej przez profesora, który jeszcze przed kilkoma laty twierdził, że w Polsce nie ma żadnej SDI. A tu nagle, prawie z dnia na dzień mamy wszystko, nie potrzebujemy nic i chyba zaczniemy uczyć innych jak to robić. Brakuje wprawdzie trochę metadanych ale według prezentowanej w Trynidadzie „Mapy drogowej“ Europa chce pierwsze metadane uzyskać dopiero w 2011 r. a większość tego co my już mamy, „Mapa drogowa“ zamierza osiągnąć w 2019 r.

• W tym kontekście rodzi się pytanie, czego się wszyscy, łącznie z GISPOL-em, czepiają Głównego Urzędu i Głównego Geodety Kraju? Albo inaczej, jeśli jest tak dobrze, to czemu jest tak źle? Jak to jest możliwe, że jak w zespole ekspertów ministra Piętaka, pracami technicznymi, w tym INSPIRE, dowodził ten sam człowiek co obecnie wdrożeniem INSPIRE, wszystko było na nie, GGK do odwołania, GUGiK do rozwiązania, a tu nagle same sukcesy?

I nie należy powyższych uwag traktować jako kpiarskich. Te sukcesy w pewnych dziedzinach rzeczywiście są. Raport INSPIRE imponuje bogactwem dokonań. Problem zaczyna się wtedy, gdy kartofle zaczyna się przyrównywać do brylantów. A z czymś takim mamy do czynienia przyrównując bazę danych na poziomie szczegółowości mapy 1:250000 czy 1:50000 z rejestrem opartym o mapę 1:1000 czy 1:500, jak z pewną przesadą zapisano to w raporcie „INSPIRE Implementation In Poland“

Do historii INSPIRE jeszcze wrócimy. Raport Głównego Geodety Kraju traktuje jako punkt zerowy moment wejścia dyrektywy unijnej w życie. I słusznie! Od jakiegoś momentu trzeba zacząć odliczanie, na wzór starego i nowego testamentu dokumentującego historię rodzaju ludzkiego. Dyrektywa INSPIRE w konkretach sprowadza się do 3 załączników, które w raporcie zostały scharakteryzowane następująco (opis składników przyjęto według oficjalnego tłumaczenia dyrektywy, charakterystyki według raportu):

Symbole metadanych oznaczają: N-brak metadanych, ISO- są wg ISO, Y-są wg innych standardów

Samo zamieszczenie na stronie internetowej GUGiK opisu stanu realizacji dyrektywy jest wydarzeniem wielkiej wagi i śmiało może być zaliczone do kategorii sukcesów. Zamieszczenie opisu w języku angielskim też jest słuszne, bo najwięcej będą z tego korzystali decydenci z zewnątrz, planujący i przyznający pieniądze unijne. Żeby przybliżyć sens raportu polskim czytelnikom dokonaliśmy tłumaczenia części zawartych tam treści, pozwalających zrozumieć o co właściwie w dyrektywie chodzi. Opis poszczególnych składników w załącznikach I do III wzięliśmy z oficjalnego polskiego tekstu dyrektywy, natomiast ich charakterystyki staraliśmy się starannie, choć skrótowo przetłumaczyć.

Obraz z tego wyłania się dość ponury.

Ta dyrektywa choć utożsamiana z geodezją, ma z geodezją mało wspólnego.

Na 34 składniki merytoryczne, GUGiK wymieniony został w 12, z czego 8 (systemy odniesienia, siatki geograficzne, nazwy geograficzne, jednostki administracyjne, sieci transportowe, DTM, ortoobrazy, jednostki statystyczne) ma charakter ogólnogeograficzny a tylko 4 (działki katastralne, adresy, budynki, usługi użyteczności publicznej) geodezyjny.

Ten geodezyjny charakter wiąże się z oceną autorów raportu, którzy do działek, adresów i budynków przypięli ewidencję gruntów i budynków, a do usług użyteczności publicznej geodezyjną ewidencję sieci uzbrojenia terenu, w oparciu o opracowania wielkoskalowe.

Wcale to nie wynika z intencji autorów dyrektywy, którzy:

- w odniesieniu do działek katastralnych chcą „obszary określone na podstawie rejestrów“ ale nie ich granice i dokładną lokalizację;

- w odniesieniu do budynków zadowala ich położenie geograficzne (bez doprecyzowania dokładności),

- w odniesieniu do adresów orientacyjna lokalizacja na podstawie danych adresowych lub kodu pocztowego,

- a w odniesieniu do usług użyteczności publicznej ich ogólną orientację, na ile gestorzy udostępnią dane - taka ewidencja sieci uzbrojenia jak w Polsce jest na świecie nieznana.

Jeśli popatrzeć na pozostałe składniki, to prawie wszystkie opracowane zostały na poziomie szczegółowości mapy 1:50000 lub mniejszej, co oznacza, że przy zachowaniu geodezyjnej precyzji punkty określa się z dokładnością 0.3 do 0.5 mm, to jest 15-25 m. Dla niegeodetów dokładność ta jest z reguły mniejsza i oscyluje wokół wielkości symbolu umieszczonego na mapie czy zdjęciu, czyli około 2 mm, co odpowiada dokładności określenia punktu w granicach 100 m, patrz EuroRegionalMap - baza danych na poziomie szczegółowości mapy 1:250000.

I to jest sens dyrektywy INSPIRE: Ogólne uchwycenie danych o środowisku w granicach dokładności określenia punktu rzędu kilkudziesięciu, w najlepszym przypadku kilkunastu metrów. I na to zaprojektowano wydatkowanie ciężkich miliardów euro. Każde wychodzenie przed orkiestrę z większą dokładnością i za darmo jest przez Brukselę (w przypadku INSPIRE Isprę) mile widziane.

Związek dyrektywy z geodezją użytkową jest zatem nadzwyczaj luźny a jej zaadaptowanie na warunki polskie, na co został już tylko rok, mało kłopotliwe, bo my wszystko już mamy. Trzeba to tylko zapisać w prawie lub przyjąć tekst unijny bez zmian, bo tak też można.

Ma zatem Prezes GUGiK, a właściwie Prezes INSPIRE duży sukces. Wykonał już dużą część zadania, którego termin realizacji przypada za 12 lat. Szkoda, że kosztem geodezji.

W ostatniej części raportu, w tabeli 2 Usługi (Services) wskazano ile geoportali powstało ze środków na prace geodezyjne i kartograficzne (GIS Mazowsza, Małopolski, Wrocławia, Łodzi - nie można się tylko w tym wykazie doszukać śląskiego RSIP, na który poszły ogromne pieniądze, trudno wszakże ankietę o terenach poprzemysłowych zaliczyć do GIS-u w rozumieniu dyrektywy INSPIRE).

Wszystko wskazuje na to, że GUGiK stanie się urzędem do spraw INSPIRE w ramach MSWiA, a te typowe zadania geodezyjne będą musieli wykonywać (bez Urzędu), ci co odpowiadają za gospodarowanie nieruchomościami w Ministerstwie Infrastruktury, o czym za tydzień już po świętach.