27 listopada 2006 r.

Komunikat ZSK 42/06

Szanowne Koleżanki i Koledzy!
Szanowne Panie i Panowie Prezydenci i Starostowie!
Szanowne Koleżanki i Koledzy Geodeci Powiatowi, Kierownicy odgik!

W ubiegłym tygodniu, w poniedziałek 20 listopada zamieściliśmy informację o kłopotach z Geoportalem jakie mają koledzy geodeci w Izraelu, kłopotach polegających na lokalizacyjnym i merytorycznym rozjeżdżaniu się informacji zgromadzonych w ponad 400 zakresach tematycznych. Główny Geodeta Izraela postanowił ostatecznie skorygować rozbieżne dane Geoportalu w oparciu o dane porządnego, bazującego na współrzędnych katastru.

Tegoż dnia Rada Konsultacyjna polskiego Geoportalu postanowiła dostosować kataster do wymogów Geoportalu, jak napisano to w opublikowanej natychmiast na łamach Geoforum Uchwale Rady Konsultacyjnej. Dziwi fakt, iż przedstawiciel miesięcznika brał udział w posiedzeniu Rady, która jest wewnętrznym ciałem projektu, dziwi fakt, iż miesięcznik jest lepiej poinformowany niż GUGiK, który projekt prowadzi. Dwa dni wcześniej wspomniane Geoforum opublikowało moje nazwisko jako rzekomego członka Rady Konsultacyjnej, chociaż mnie nic o tym nie było wiadomo. Potem natychmiast opublikowano uchwałę, w której nie ma żadnej wzmianki o tym, iż dotyczy ona poprawionych przez nowe władze założeń projektu. W ostatnim punkcie jest tylko mowa o zaakceptowaniu założeń podziału projektu na dwie części. Chyba dlatego otrzymałem we wtorek szereg telefonów życzliwych kolegów z zapytaniem o stan zdrowia. Zapewniam, że mi się na tyle nie pogorszyło.

Z ust obecnych na posiedzeniu kolegów wiem, że Główny Geodeta poinformował, że w dniu posiedzenia rzeczywiście poszerzył skład Rady. Skąd Geoforum znało decyzję Prezesa dwa dni przed jej podjęciem należałoby wyjaśnić, tym bardziej, że mnie nikt o zgodę na uczestnictwo w Radzie nie pytał, a zawiadomienie o posiedzeniu skierowane na adres e-mailowy Stowarzyszenia przyszło w ostatnim momencie.

Dowiedziałem się przy okazji, że w trakcie posiedzenia miała miejsce burzliwa i konstruktywna dyskusja nad zmianą formuły Geoportalu i koledzy byli przekonani, że znalazło to wyraz w uchwale. Co innego jednak odczucie z dyskusji, a co innego zapisana treść. Z wyjątkiem podziału Geoportalu na dwie części żadna z przedyskutowanych spraw w uchwale się nie znalazła, znalazło się natomiast pełne poparcie dla Geoportalu realizowanego w dotychczasowej postaci. Uchwała nie posiadająca żadnej preambuły wyjaśniającej na czym polega zmiana założeń projektu stanowi że:

Rada Konsultacyjna na posiedzeniu w dniu 20 listopada 2006 roku:

  1. ● potwierdza znaczenie projektu dla rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce oraz celowość jego realizacji w ramach SPO WKP,
  2. Nie dając na wstępie żadnego zastrzeżenia, iż chodzi o projekt poważnie zmieniany Rada nawiązała do stanu istniejącego i potwierdziła w pierwszym punkcie celowość realizacji projektu w dotychczasowej postaci, to znaczy z IPE, porozumieniami, centralnym wydawaniem wyrysów i wypisów oraz zniekształcaniem danych ewidencji gruntów i budynków bez wiedzy zainteresowanych obywateli. Rada nie ma wprawdzie żadnych uprawnień stanowiących, w świetle prawa nie istnieje, gdyż nigdzie w źródłach prawa Geoportal nie figuruje;Rada jest wewnętrznym ciałem projektu, ale z propagandowego punktu widzenia opublikowanie takich ustaleń Rady ma duże znaczenie i jest sukcesem poprzedniej ekipy, sukcesem osiągniętym imiennie przez przewodniczącego Rady Konsultacyjnej, o czym świadczą kolejne zapisy.

  3. ● zauważa, że długotrwały proces zmiany kierownictwa Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii stał się jedną z istotnych przyczyn powstania opóźnień w projekcie,
  4. Oznacza to, że Rada po potwierdzeniu celowości realizacji projektu w dotychczasowej postaci zauważyła, że długotrwały proces zmiany kierownictwa był tylko przyczyną powstania opóźnień. Oznacza to ponowne potwierdzenie poparcia dla merytorycznego kształtu projektu w dotychczasowej postaci i wyrażenie zaniepokojenia, że doszło do opóźnień w jego realizacji.

  5. ● przyjmuje z uznaniem zadeklarowaną przez Głównego Geodetę Kraju Wiesława Potrapeluka determinację intensywnego prowadzenia dalszych prac nad projektem po wprowadzeniu do niego niezbędnych zmian aktualizacyjnych,
  6. Rada ubrała w ten sposób nowego GGK w akceptację tego, co przez minione dwa miesiące próbował intensywnie zmienić. Nie wiem czy taka była intencja członków Rady, ale napisano, że pan Wiesław Potrapeluk z determinacją będzie wdrażał dotychczasowy projekt po wprowadzeniu niezbędnych zmian aktualizacyjnych, czyli likwidujących opóźnienia spowodowane długotrwałym procesem zmian kierownictwa, o czym mowa była wcześniej. Aktualizacja to tylko uwspółcześnienie, czynienie aktualnym, a filozoficznie (za Słownikiem wyrazów obcych) przejście od stanu potencjalnego do istnienia realnego. Gdyby wcześniej nie było zastrzeżenia o opóźnieniach, można by przy pewnej dozie dobrej woli myśleć o uwspółcześnieniu do nowych zdobyczy techniki czy technologii, ale nawet tej szansy nie pozostawiono. Nowy GGK ma z determinacją intensywnie wdrażać to, co mu poprzednia ekipa za akceptacją nowego już ministra przygotowała. Powstaje pytanie, kto tu właściwie rozdaje karty?

  7. ● podtrzymuje swoją opinię z dnia 26 lipca br. zalecającą uwzględnienie w projekcie wniosków zawartych w dokumentach opracowanych z inicjatywy przewodniczącego Rady Konsultacyjnej przez dwa zespoły ekspertów,
  8. Na ogół w dokumentach podpis zamieszcza się na końcu. W uchwale Rady został on zamieszczony w środku w charakterze laurki stwierdzającej, iż zalecone wnioski opracowane zostały z inicjatywy przewodniczącego Rady Konsultacyjnej. Gdyby tej laurki nie było, nie znalibyśmy autora tekstu uchwały, a tak wszelkie wątpliwości zostały rozwiane. Rada ma uwzględnić, a w domyśle Główny Geodeta ma zrealizować wnioski wypracowane przez panów M.Baranowskiego, A.Bielickiego, J.Uchańskiego i K.Cegiełko z pierwszego zespołu ekspertów (ZE1) oraz M.Świetlika, H.Zagańczyka, J.Zielińskiego i G.Kurzeję z drugiego zespołu ekspertów (ZE2), co oznacza, że zaleca się Głównemu Geodecie aby:

    ZE1,3. przeprowadził na terenie wielu powiatów działania naprawcze egib w celu udostępniania zasobów w systemie Geoportal,

    ZE1,5. wsparł woj. mazowieckie i pomorskie w zakresie udostępniania danych przestrzennych i usług geoinformacyjnych,

    ZE1,6. opracował anglojęzyczną wersję interfejsu użytkownika w celu udostępniania m.in. egib społeczności międzynarodowej,

    ZE1,7. opracował krajowy profil standardu metadanych z ewentualnym wykorzystaniem przepisów implementacyjnych przyszłej dyrektywy INSPIRE,

    ZE1,8. zalegalizował wreszcie GEOPORTAL i jego dane. To ostatnie zalecenie to poważny wytyk pod adresem nowego GGK. Już jest dwa miesiące, a jeszcze nie zalegalizował Geoportalu.

    ZE2,1. znowelizował pilnie prawo gik w takim terminie, aby nie przerwać realizacji projektu, a zwolnić wszystkie podmioty realizujące z odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Czyli wnioskodawcy mają tego świadomość. Nowelizacja ma przy tym być wykonana na wzór nowej księgi wieczystej.

    ZE2,2. bezzwłocznie wdrożył w całym kraju jednolity system informatyczny obsługujący egib, który ma wynikać z rozporządzenia egib, czyli GGK ma pospiesznie zmienić rozporządzenie ws egib i wprowadzić jeden system. Wnioskodawcy mają przy tym świadomość, że osadzenie baz katastralnych w systemie Geoportal jest niemożliwe i że niemożliwa jest usługa udostępniania on-line danych katastralnych, ale zalecają to wdrożyć przed zakończeniem projektu.

    ZE2,3. sfinansował i przyspieszył wektoryzację map katastralnych oraz wykonywał tylko to, co będzie zasilało Geoportal. Jakaś tam ewidencja budynków i lokali może poczekać, tym bardziej, że księgi wieczyste będą migrowane kilkanaście lat. Niespójność danych katastralnych i ksiąg wieczystych nie jest dla wnioskodawców żadną przeszkodą w zapewnieniu bezpieczeństwa obrotu prawnego i GGK ma to zalecenie wykonać.

    ZE2,4. zlikwidował instrukcje techniczne, wytyczne techniczne TBD, VMap L2, BDO i wprowadził tylko dwa standardy techniczne: jeden opisujący obiekty, drugi opisujący wizualizację.

    ZE2,5. a także zmienił podział grup asortymentowych pzgik, prowadził wyłącznie informacje jawne, rozwiązał problem wartości intelektualnych, uwzględnił w Geoportalu nie istniejącą jeszcze dyrektywę INSPIRE itp.

  9. ● wyraża opinię, że w związku z brakiem nowelizacji prawa geodezyjnego i kartograficznego celowe jest dokonanie reorganizacji projektu polegającej na jego podziale na dwie w znacznym stopniu funkcjonalnie rozłączne części:
     -System powszechnego udostępniania informacji geodezyjnej i kartograficznej GEOPORTAL,
     -Dostosowanie danych katastru nieruchomości do wymagań systemu GEOPORTAL,
  10. Żeby nie było żadnych wątpliwości, że chodzi o Geoportal w dotychczasowej postaci, którego realizację zakłócili posłowie w Sejmie, nie dopuszczając do nowelizacji pgik, Rada postanowiła podzielić projekt na dwie części:

    - system powszechnego udostępniania informacji geodezyjnej i kartograficznej, co wyartykułowano wyraźnie, aby było wiadomo, iż nie chodzi o geoportale takie jak w innych państwach, które głównie prezentują informacje tematyczne, branżowe, oparte lub nie o informacje geodezyjno-kartograficzne. Istotą Geoportalu ma być tylko informacja geodezyjno-kartograficzna, jak ma to właśnie miejsce w Polsce

    - i tę drugą z IPE, zablokowaną przez posłów (prawdopodobnie też przez zablokowanie GGK inicjatywy legislacyjnej, bo dawno by już przepchnął centralną bazę katastralną jakimś rozporządzeniem). Żeby zaś nie było wątpliwości, że to nie chodzi o wybiórcze zasilanie Geoportalu danymi katastralnymi, podczas obrad doprecyzowano tę drugą część na dostosowanie danych katastru nieruchomości do wymagań systemu Geoportal. Autorowi poprawki chodziło prawdopodobnie o stworzenie mechanizmów umożliwiających sięganie przez Geoportal do niektórych danych katastralnych, czyli stworzenie takich filtrów dostosowawczych, które pozwolą na korzystanie np. z granic, czy użytków bez ingerencji w dane katastralne, co w przypadku wiernego uwzględnienia w uchwale przebiegu dyskusji byłoby uzasadnione. Jak jednak wstawiono takie sformułowanie do dotychczasowej wersji Geoportalu wyszło na to, że Geoportal w rozumieniu uchwały Rady nabrał ważniejszego znaczenia niż Konstytucja RP, gdyż do wymogów jakiegoś projektu będzie dostosowywany kataster, czyli prawa, ograniczenia, zakres podmiotów itp.

  11. ● postuluje, aby program prac projektu zaktualizowany przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii został możliwie pilnie rozpatrzony na następnym posiedzeniu Rady Konsultacyjnej,
  12. Program prac GUGiK w zakresie realizacji zadań poruczonych przez Radę ma być w trybie pilnym przedłożony do rozpatrzenia przez tę Radę, to jest przed zespół, który przyznał sobie władzę większą od Premiera i Prezydenta razem wziętych, nawet większą od władz Komisji Europejskiej, bo nie zamierza respektować standardu metadanych wynikającego z systemu ISO/CEN.

  13. ● akceptuje założenia wymienionego wyżej podziału zaprezentowane podczas posiedzenia przez koordynatora projektu.

Tylko z ostatniego punktu wynika jakiś margines samodzielności dla GGK poprzez zaakceptowanie założeń podziału projektu przedstawionych przez nowego koordynatora projektu, ocenionych przez uczestników jako całkiem rozsądnych. Gdyby zatem tekst uchwały ograniczył się do tego jednego, siódmego punktu, chyba i ja bym się pod nią podpisał.

Całość uchwały oceniam jako majstersztyk Pana Przewodniczącego i bardzo się cieszę, że nie było mnie w gronie uczestników, bo z pewnością bym się podenerwował, co przy moim stanie zdrowia mogłoby mnie wykluczyć z aktywności zawodowej na zawsze. Domyślam się, że tego właśnie życzy mi w listopadowym Geofelietonie prof. Z. Adamczewski, abym nie mógł wyjaśnić jak bardzo różnimy się w pojmowaniu katastru w ogóle, nie tylko współczesnego. Wiedząc, że ma z tym kłopoty wielu kolegów, również profesorów, zadałem sobie trud tłumaczenia i zamieszczania na stronie internetowej GISPOL-u opinii najwybitniejszych światowych autorytetów w tej dziedzinie. Może uda się wpuścić choć trochę świeżego powietrza do hermetycznie zamkniętego pomieszczenia polskiej geodezji, które dotąd uchylało podwoje tylko w celu kupowania złomu komputerowego oferowanego przez obcojęzycznych domokrążców. Wydaje się, że tradycje skupu złomu próbuje kontynuować Rada Konsultacyjna Geoportalu. Dla mnie w takiej Radzie nie ma miejsca. Dlatego poprosiłem GGK aby wyłączył mnie ze składu Rady.

Przepraszam moich kolegów, którzy głosowali za przyjęciem uchwały. W świetle przeprowadzonej dyskusji mieli pełne prawo wierzyć, że w treści uchwały zostały oddane ich intencje, gdyż projekt jest tak zredagowany, że przy umiejętnym naświetleniu, w atmosferze przeprowadzonej dyskusji można go było rozumieć jako oddający zamierzenia dyskutantów, ale niestety napisany jest tak, jak to wyżej skomentowałem. Może, gdyby była preambuła, nie byłoby takich wątpliwości. Pan przewodniczący jest przy tym osobą bardzo sugestywną i wiem, że wiele poważnych osób zgadzało się z nim jak jeszcze nie tak dawno twierdził, że w Polsce nie ma żadnej infrastruktury danych przestrzennych.

Ja zaś uważam, że mieliśmy jedną z najlepszych na świecie. Docenili to wreszcie twórcy dyrektywy INSPIRE, którzy już publicznie ogłosili, i to nie tak dawno bo dwa tygodnie temu, że dyrektywa w żadnym stopniu nie naruszy konstrukcji i historycznego dorobku infrastruktury danych w poszczególnych krajach członkowskich.

Geoportale buduje się wszędzie i nikt przy zdrowych zmysłach nie kwestionuje celowości ich istnienia.

Są kraje, którym odpowiada zakres treści i dokładność jak dla mapy jeden do miliona i takich krajów jest większość. Są kraje ambitne, które schodzą do zakresu treści i dokładności mapy 1:50000 i tak to też widzieli ojcowie polskiego Geoportalu.

Czego się po takim materiale spodziewać wspomniano w ubiegłym tygodniu na przykładzie Izraela. Jak wybrnąć z technicznej pułapki też nakreślono na przykładzie zamierzeń Głównego Geodety tego kraju, a wiadomo, że obywatele Izraela wydają pieniądze bardzo rozsądnie i racjonalnie.

Osobiście zawód geodety bardzo szanuję i traktuję serio, praktykowałem na różnych katastrach i w końcówce życia nie mogę sobie pozwolić na to, aby ktoś wieszał na mnie psy za fuszerkę, jak ja to czyniłem niejednokrotnie, przywołując niemieckiego inżyniera z Gliwic, który na początku lat dwudziestych ubiegłego wieku "wykonywał" pomiary katastralne przy piwku w biurze. Każdy szkic podstawowy z jego nazwiskiem budził grozę jeszcze po upływie pół wieku. Tej świadomości nie mają informatycy, zwłaszcza ci od GIS-ów, dla których świat rozpoczął się przed ćwierć wiekiem.

Nie mają też tej świadomości niektórzy geodeci, kartografowie czy geografowie, którzy kataster znają tylko ze słyszenia.

Stąd tak łatwo konwertują, wektoryzują i dostosowywują.

Próbowałem to unaocznić poprzedniej ekipie kierującej polską geodezją, z mizernymi rezultatami i niestety z goryczą muszę przyznać, że prawdziwy triumf ekipa ta święciła w ubiegły poniedziałek. A co z tego triumfu wynika? Pod względem legislacyjnym nic, bo opinia Rady nie ma żadnej mocy prawnej, a w świetle niektórych wniosków jest niespójna i niepoważna. Ale opublikowana w okresie odbiorów, kiedy przeciąga się publikacja deklaracji programowej GGK spowoduje, że wielu geodetów powiatowych przyjmie uchwałę jako wiążącą i przyjmie do zasobu śmieci, z którymi potem nie będzie wiadomo co robić. I o to chyba chodziło, a może o uzasadnienie bezsensownego wydatkowania kolejnych środków unijnych?

Żeby jednak nie zapomnieć zupełnie do czego służy kataster w świecie, dziś kolejna opinia, tym razem, najwybitniejszego współczesnego katastralnika prof. Jürga Kaufmanna, autora Katastru 2014. Myślę, że ten tekst jest tak klarowny, że nawet osoby, które z katastrem nie zetknęły się uświadomią sobie, iż nasze rozporządzenie z 2001 r. czy instrukcja G-5 rozmijają się zasadniczo z wizją współczesnego katastru, że SWING czy SWDE są piękną, ale tylko historią (z epoki kamienia łupanego, w obliczu tempa postępu technologicznego i standaryzacyjnego). Mam na myśli zwłaszcza głównego autora rozporządzenia z 2001 r., który czyni intensywne wysiłki ubrania nas w jeszcze ciaśniejszy, mazowiecki gorset informacyjny.

Krępujący dla mnie jest fakt, że o postępie technicznym musi młodszym kolegom przypominać osoba wcześniej urodzona. Jednak geodezja w ogóle, a kataster w szczególności są tak wiekowe i skomplikowane, że niektórym życia nie starcza na poznanie dziedziny, a za postęp uznają rozdawane murzynom w okresie kolonizacji świecidełka. Sprawa zaś uczucia do czegoś jest rzeczą względną. Można dziecko(żonę) kochać i znęcać się nad nim(nią). Czy w sprawę wkroczy prokurator zależy od determinacji stron i biegłego.

Edward Mecha

Prezes Stowarzyszenia GISPOL

Poniżej przetłumaczony referat opublikowany w wydawnictwie pokonferencyjnym Warsztatów Katastralnych w Bambergu (grudzień 2004)

Ocena źródłowego modelu katastralnego z punktu widzenia Katastru 2014,

Jürg Kaufmann, Christian Kaul, Szwajcaria

Słowa kluczowe: Kataster 2014, prawa i ograniczenia dotyczące gruntów, "oszczędne" modelowanie danych, proste modele dla skomplikowanego tematu

STRESZCZENIE

Na podstawie porównania stwierdzeń z dwu artykułów, "Standard modułowy dla katastru" (Lemmen i współpr., 2003) oraz "Kataster 2014 (Kaufmann, Steduler, 1998) analizowane są podobieństwa i różnice odnośnie tych dwu sposobów podejścia.

Rezultat jest taki, że istnieje zgoda co do postrzegania wagi i użyteczności standaryzacji danych katastralnych za pomocą modeli danych mając na względzie konieczność posiadania modeli możliwie przejrzystych i prostych.

Istnieją różnice na poziomie koncepcji. Podczas gdy Model Źródłowy Katastru w zasadzie podąża za tradycyjnym podejściem "działko-centrycznym" i próbuje je otworzyć, Kataster 2014 wymaga zupełnie nowego systemu katastralnego, który można by nazwać "obiekto-centrycznym". Działka jest jedną z form obiektów w terenie.

Kataster 2014 dąży do posiadania pełnych informacji prawnych dot. gruntów. Podejście oparte na obiekcie w terenie umożliwia to, gdyż w rezultacie otrzymuje się prosty model. Podłoże konceptualne Źródłowego Modelu Katastru wymaga obecnie skomplikowanych obiektów, aby stworzyć prawidłowy model oparty na nieruchomościach. Podejście to ma tendencje do zwiększania stopnia komplikacji.

Oznacza to, że koncepcje te w pewnym stopniu różnią się, pomimo tego, że oba podejścia silnie wykorzystują modelowanie i standaryzację. Zatem, najpierw potrzebna jest dyskusja o koncepcjach lub też rozwoju ontologii dla rozwiązania problemów w komunikowaniu się. Zatem zaleca się, aby iść dalej w kierunku otwartej dyskusji oraz precyzyjnej ontologii, mając na względzie efektywność możliwych rozwiązań.

  1. WPROWADZENIE
  2. Poproszono mnie aby z punktu widzenia "Katastru 2014 - wizji przyszłego systemu katastralnego" skomentować najnowszą (trzecią) wersję źródłowego modelu katastralnego zamieszczonego w raporcie "Standard modułowy dla dziedziny katastru" z okazji trzeciego międzynarodowego sympozjum Digital Earth we wrześniu roku 2003 - Zasoby Informacyjne dla Globalnego Zrównoważenia - wg Lemmena i współpr., z". Robię to z wielką przyjemnością, ponieważ widzę, że w rozwoju źródłowego modelu katastralnego zawarte zostały elementy Katastru 2014. Jestem przekonany, że podejście określone mianem Kataster 2014 pomoże udzielić odpowiedzi na wiele pytań jakie w artykule podniesiono.

    Pierwszym stwierdzeniem we wstępie do niniejszych warsztatów dot. standaryzacji dziedziny katastru (7th Workshop on Standardization in the Cadastral Domain) prowadzonych wspólnie przez Komisję FIG oraz działanie "COST Action G9" jest:

    "Jednym z poważnych problemów w dziedzinie katastru jest brak wspólnego zbioru koncepcji oraz terminologii. Standaryzacja międzynarodowa tych koncepcji (tj. rozwijanie ontologii) może prawdopodobnie rozwiązać wiele istniejących problemów związanych z komunikowaniem się."

    Takie stwierdzenia nie obowiązują tylko dla dziedziny katastru. Częstokroć brak jest koncepcji i terminologii, chociaż proces standaryzacji może wymusić na zaangażowanych uczestnikach wyjaśnienie terminologii oraz dojście do wspólnych poglądów. Lecz nie wierzę, że sama standaryzacja jest "rozwojem ontologii", która jest zdefiniowana jako "pewna konkretna teoria o naturze bytu lub rodzajach istnień". Istnieje potrzeba odzwierciedlenia natury jakiegoś zjawiska, zanim będzie można je standaryzować. Kataster 2014 jest wynikiem refleksji nad naturą istniejących oraz przyszłych systemów katastralnych. Odpowiednie stwierdzenia i zalecenia miały na celu przyczynienie się do powstania prostego i wszechstronnego modelu zestandaryzowanego modelu z dziedziny katastru. Posiadanie pewnej ontologii jest warunkiem wstępnym dla standaryzacji.

    Poniższa dyskusja nie będzie dotyczyć modelowania ani standaryzacji, lecz będzie wkładem w ontologię. Podstawą moich uwag jest raport "Standard modułowy dla katastru" (Lemmen i współpr., 2003) oraz "Kataster 2014 (Kaufmann, Steduler, 1998). Dokonam porównania stwierdzeń z tych raportów oraz skomentuję podobieństwa i różnice.

  3. PORÓWNANIE STWIERDZEŃ ZAMIESZCZONYCH W RAPORCIE ZE STWIERDZENIAMI Z "KATASTRU 2014"
  4. Raport jest świetnym dokumentem i jestem wdzięczny, że nasi koledzy podjęli wysiłek starannego udokumentowania problemów oraz swoich propozycji pokonania przeszkód.

    Ważne stwierdzenia z raportu są porównane ze stwierdzeniami oraz zasadami Katastru 2014.

    Rozdział raportu

    Poglądy z raportu (str. 399)

    Poglądy z Katastru 2014 (str.20)

    Przedmowa

    Standardowy źródłowy model katastralny służy do:

    • unikania ponownego wymyślania oraz ponownego wdrażania po wielekroć tej samej funkcjonalności
    • umożliwienia zaangażowanym stronom komunikowania się w oparciu o wspólną ontologię implikowaną przez model

    Modelowanie jest rzeczą ważną dla Katastru 2014

    Stwierdzenie 3: Odwzorowywanie katastralne stanie się martwe! Niech żyje modelowanie!

    Rezultat tego procesu to pewien model danych świata rzeczywistego

    Nowoczesny kataster musi zapewniać podstawowy model danych

    Komentarz:

    Obydwa podejścia podkreślają znaczenie standaryzacji poprzez modelowanie obiektów należących do systemu katastralnego. Udowodniono, że zestandaryzowane modele danych pozwalają na unikanie powtarzania wysiłków oraz powodują oszczędności zasobów ludzkich i finansowych. Szwajcarskie badania zatytułowane "Refleksje nad korzyściami i potencjalnymi oszczędnościami z tytułu standardów danych geograficznych" (Kaufmann/Dorfschmid, 2001) próbują skwantyfikować oszczędności uzyskane poprzez standaryzację.

    Modele zestandaryzowane przyczyniają się znacząco do komunikowania się w zakresie obiektów z jakiejś dziedziny i prawdą jest, że dany model implikuje pewną ontologię. Ale ontologia musi być wyjaśniona przed utworzeniem modelu. Raport oraz Kataster 2014 różnią się pod względem ontologii. Podczas gdy raport zaczyna od tradycyjnych systemów katastralnych oraz dalej je rozwija, Kataster 2014 projektuje nowy system, przestrzegając podstawowych zasad systemu tradycyjnego.

    Rozdział raportu

    Poglądy z raportu (str. 399)

    Poglądy z Katastru 2014 (str. 43)

    Przedmowa

    Jednym z zasadniczych warunków wstępnych dla budowania modelu jest utrzymanie modelu możliwie przejrzystego i prostego, aby był on użyteczny w praktyce.

    4.5 Potrzeba elastyczności i skuteczności

    Aby poradzić sobie z wielką różnorodnością potrzeb, Deklaracja z Bogor (ONZ, 1996) stwierdza, że systemy katastralne powinny:

    • być proste i skuteczne
    • ...

    Kataster 2014 z jego koncepcją pełnego pokrycia terenu oraz jasną strukturą informacji, jak też przestrzeganiem zasady niezależności prawnej, może tym wymaganiom sprostać.

    Komentarz:

    Kwestia katastru i informacji o terenie jest złożona. Jest zatem konieczne, aby zredukować złożoność, stosując modele proste i jasne. Nie ma różnicy opinii pomiędzy raportem a Katastrem 2014.

    Wprowadzając obiekty w terenie, Kataster 2014 wiąże wszystkie relacje obiekt-podmiot z tym samym schematem. Jest to przejrzyste i proste. Opierając się na zasadzie niezależności prawnej, Kataster 2014 nie jest nigdy zamknięty. "Porusza się" on zgodnie z procesem legislacyjnym na danym terytorium (jurysdykcji).

    Raport mówi o "pełnym" katastralnym modelu źródłowym. Może to być prawdą gdyby ograniczyć kataster do jego tradycyjnej zawartości, lecz stałoby to w sprzeczności z podstawową ideą Katastru 2014. Kataster 2014 jest nakierowany na poprawę bezpieczeństwa prawnego w zakresie praw do gruntu jak stwierdza się w rozdziale 3.3.2 Misja i Zawartość na stronie 28. Podczas gdy bezpieczeństwo prawne w opartym na katastrze systemie rejestracji gruntów jest bliskie 100% a nawet je przekracza w zakresie praw opartych na prawie prywatnym, jest ono bliskie 0% dla ograniczeń prawa publicznego. Kataster 2014 musi skorygować tę sytuację, która staje się coraz bardziej ryzykowna. Musi on dokumentować w sposób bezpieczny, wszystkie aspekty prawne dotyczące gruntu.

    Rozdział raportu

    Poglądy z raportu (str. 399)

    Poglądy z Katastru 2014 (str.23, 28)

    Wprowadzenie

    Wszystkie systemy katastralne oparte są na relacjach pomiędzy osobami i gruntami poprzez prawa (dot. własności).

    Systemy administrowania gruntami nie tylko "obsługują informację geograficzną" lecz reprezentują znaczące prawnie relacje pomiędzy ludźmi oraz pomiędzy ludźmi a gruntami.

    Obiekt w terenie to obszar gruntu, na którym panują jednolite warunki w obrębie jego konturów.

    Przykłady prawnych obiektów w terenie to:

    • prywatne działki ziemi,
    • obszary gdzie obowiązują tradycyjne prawa,
    • jednostki administracyjne takie jak kraje, państwa, okręgi, oraz gminy,
    • strefy ochrony: wody, przyrody, przed hałasem, zanieczyszczeniami,
    • strefy użytkowania terenu,
    • obszary gdzie dozwolona jest eksploatacja zasobów naturalnych

    Komentarz:

    Dla Katastru 2014 prawo własności jest jednym z przykładów różnych praw do gruntów.

    Rozdział raportu

    Poglądy z raportu (str. 400)

    Poglądy z Katastru 2014 (str. 23, 28)

    Wprowadzenie

    Systemy administrowania gruntami nie tylko "obsługują informację geograficzną" lecz reprezentują znaczące prawnie relacje pomiędzy ludźmi oraz pomiędzy ludźmi a gruntami.

    Kataster 2014 jest metodycznie ułożonym publicznym spisem, rejestrem danych, dotyczących wszystkich prawnych obiektów w terenie w danym kraju lub okτκgu, w oparciu o pomiary ich granic. Takie prawne obiekty w terenie są w sposób systematyczny identyfikowane poprzez ich oddzielne przeznaczenie. Są one definiowane albo przez prawo prywatne albo też publiczne.

    Kontury nieruchomości, identyfikator wraz z danymi opisowymi mogą pokazywać dla każdego oddzielnego obiektu w terenie jego rodzaj, rozmiary, wartość oraz prawa i ograniczenia prawne związane z tym obiektem.

    Komentarz:

    Z punktu widzenia Katastru 2014 aspekt prawny jest podstawową cechą charakterystyczną katastru. To kataster dokumentuje sytuację prawną gruntu. Praca administracji gruntami jest wypełniana z pomocą wydobywanych z katastru informacji o znaczeniu prawnym. Procesy można porównywać z normalną działalnością administrowania biznesem, jak wyjaśniał Kaufmann na międzynarodowej konferencji Land Tenure and Cadastral Infrastructures for Sustainable Development w Melbourne:

    Biznes Gospodarka gruntami

    Strategia/polityka Polityka dot. terenów

    Zarządzanie Zarządzanie gruntami

    Administrowanie Administrowanie gruntami

    Księgowość Kataster

    Rozdział raportu

    Poglądy z raportu (str.400)

    Poglądy z Katastru 2014 (str. 41, 42)

    Wprowadzenie

    Posiadanie polityki to jedna rzecz, posiadanie instrumentów do wprowadzania polityki w życie to rzecz inna. Zatem, władzom potrzebne są instrumenty takie jak przepisy dotyczące bezpieczeństwa posiadania gruntów, rynku nieruchomości, planowania, użytkowania terenów i zarządzania nimi, opodatkowania gruntów, oraz gospodarki zasobami naturalnymi. To w tym kontekście może być identyfikowana funkcja systemów administrowania gruntami: narzędzie wspomagające do ułatwiania wdrażania odpowiedniej polityki gruntowej w najszerszym sensie.

    Deklaracja 1 dot. Katastru 2014

    Kataster 2014 pokaże pełną sytuację prawną gruntu, łącznie z prawami i ograniczeniami publicznymi!

    4. UZASADNIENIE DLA KATASTRU 2014

    4.1 Potrzeba wspierania zrównoważonego rozwoju

    4.2 Budowanie stabilności politycznej

    4.3 Unikanie konfliktów interesów publicznych i prywatnych

    4.4 Wspieranie gospodarki

    Komentarz:

    Administrowanie gruntami oparte na informacji z katastru jest ważnym narzędziem dla "wdrażania odpowiedniej polityki gruntowej". Lecz tylko jeśli informacje o sytuacji prawnej są pełne, polityka gruntowa może być wspierana w szerokim zakresie.

    Kataster 2014 zapewnia pełny przegląd informacji.

    Rozdział raportu

    Poglądy z raportu (str. 400)

    Poglądy z Katastru 2014 (str. 22)

    Wprowadzenie

    Uważa się, że bez dostępności systemów informatycznych trudno będzie gwarantować dobre wykonawstwo w zakresie spełniania zmieniających się wymagań użytkowników.

    Deklaracja 4 dot. Katastru 2014

    "Kataster oparty na papierze i ołówku" zniknie!

    Technologia geomatyki będzie normalnym narzędziem dla prac katastralnych. Rzeczywiste rozwiązania nisko-kosztowe możliwe są tylko wtedy, gdy technologia ta używana jest w połączeniu z "odchudzonymi" procedurami administracyjnymi. Kraje rozwinięte, rozwijające się, oraz będą w trakcie przemian ustrojowych potrzebują modeli istniejącej sytuacji, po to, aby rozwiązywać problemy ludnościowe, środowiskowe, oraz rozsądnie użytkować grunty.

    Komentarz:

    Nowe możliwości technologii informatycznych (IT) umożliwiają projektowanie rozwiązań, które funkcjonują efektywnie i niezawodnie. Tylko za pomocą tych technologii możliwe jest projektowanie i wdrażanie przejrzystych i prostych modeli.

    Rozdział raportu

    Poglądy z raportu (str. 400)

    Poglądy z Katastru 2014 (str. 33)

    Wprowadzenie

    (str. 400)

    Standaryzacja jest dobrze znanym narzędziem od czasu powstania systemów katastralnych. Otwarte rynki, globalizacja, jak też efektywne i skuteczne budowanie i utrzymywanie elastycznych systemów zarządzania wymaga standaryzacji.

    Informacja geograficzna przesyłana jest poprzez "autostrady danych". Internet i jego możliwości funkcjonowania światowych sieci danych odgrywają ważną rolę w wymianie danych katastralnych. Wymiana modeli danych stanie się powszechną praktyką dla dystrybuowania informacji katastralnej.

    Komentarz:

    Modelowanie danych katastralnych jest zasadniczą częścią standaryzacji. Okazało się ono być najbardziej skuteczną metodą standaryzacji.

    Rozdział raportu

    Poglądy z raportu (str. 402, 403)

    Poglądy z Katastru 2014 (str. 58)

    2. Model dziedziny katastru

    Rdzeń modelu katastralnego:

    Osoba

    PrawoLubOgraniczenie, ObiektNieruchomości

    Nie powinno się patrzeć na cały model jednocześnie, jako że kolory reprezentują "pakiety" UML czy też spoiste części modelu. ..

    Prawdopodobne jest, że powstanie więcej pakietów. Poza możliwością prezentowania modelu w zrozumiałych częściach, kolejną korzyścią jest to, że można budować i utrzymywać te pakiety w sposób mniej lub bardziej niezależny.

    Kataster 2014 umieszcza w centrum prawny obiekt w terenie oraz przyznaje prawa do obiektu w terenie...

    Prawo odnoszące się do działki, tytułu, jest rejestrowane razem ze wskazaniem występującego z prawnie uzasadnionym roszczeniem w relacji do obiektów w terenie...

    Proces przyznawania praw do prawnych obiektów w terenie w przypadku prawa publicznego odnosi się do wykreowania tytułu dla społeczeństwa jako roszczącego sobie prawo.

    Komentarz:

    Podczas gdy raport zaleca tworzenie indywidualnych modeli dla różnych okoliczności faktycznych, Kataster 2014 otwiera sprawę, poprzez traktowanie wszystkich prawnych obiektów w terenie w ten sam sposób. Rozszerzenie zawartości modeli nie jest nowym pakietem, lecz dodaniem nowej prawnie niezależnej warstwy modelu.

    Rozdział raportu

    Poglądy z raportu (str. 403)

    Poglądy z Katastru 2014 (str. 38)

    2. Model dziedziny katastru

    (str. 403)

    Zasady Katastru 2014 są zintegrowane w naszym podejściu.

    Zasada prawnej niezależności jest kluczową pozycją w realizacji Katastru 2014. Zasada stanowi, że:

    • prawne obiekty w terenie, będące przedmiotem tego samego prawa oraz podstawowej zasady przyznawania, muszą być zorganizowane w jedną osobną warstwę danych, oraz
    • dla każdego procesu przyznania zdefiniowanego przez prawo, musi zostać stworzona specjalna warstwa danych dla prawnych obiektów w terenie stanowiących przedmiot tego procesu.

    Kataster 2014 jest zatem oparty na modelu danych, zorganizowanym zgodnie z ustawodawstwem dla różnych prawnych obiektów w terenie, w szczególności w obrębie kraju lub okręgu.

    Komentarz:

    Raport skupia się po pierwsze na obiektach nieruchomości i próbuje następnie skupić się na ograniczeniach. Zatem istnieje potrzeba wprowadzenia klas specjalizacji jak Działka, KompleksDziałek, CzęśćDziałki, NieruchomośćObjętościowa, ObszarOgraniczenia, Jednostka Mieszkaniowa, itp.

    Wszystkie te specjalizacje powodują zwiększenie złożoności, co nie jest przejrzyste.

    Kataster 2014 nie wymaga tych specjalizacji, konsekwentnie pracując z prawnymi obiektami w terenie.

    Rozdział raportu

    Poglądy z raportu (str. 405)

    Poglądy z Katastru 2014 (str.31)

    2.2 Klasy pomiarów

    Pomiar katastralny jest udokumentowany na DokumenciePomiaru, który jest prawnym dokumentem źródłowym sporządzonym w terenie.

    Jedną z najważniejszych rzeczy było rzemiosło przedstawiania na uniwersalnej mapie zamierzonych obiektów.

    Wraz z wykorzystaniem technologii informatycznych proces ulega poważnej zmianie. Określenie współrzędnych obiektu staje się łatwiejsze dzięki GPS i metodom teledetekcji, zaś bezpośrednie szkicowanie obiektów na mapie wypierane jest przez tworzenie obiektów w jakimś systemie informatycznym.

    Komentarz:

    Pomiary katastralne nie są jednoznacznie potraktowane w Katastrze 2014. Jednakże każdy obiekt w terenie musi opierać się na jakimś dokumencie prawnym, zawierającym również wyniki pomiarów dla celów rejestracji prawnych obiektów w terenie w systemie katastralnym.

    Rozdział raportu

    Poglądy z raportu (str. 415)

    Poglądy z Katastru 2014 (str. 36)

    2.5 Historia

    Historia oraz aspekty dynamiczne

    Istnieją dwa podejścia przy modelowaniu rezultatu systemów dynamicznych (zmiany nieciągłe dot. stanu systemu): modelowanie oparte na zdarzeniach oraz/lub na stanie:

    • w przypadku modelowania opartego na zdarzeniach, transakcje są modelowane jako oddzielne jednostki w systemie (mające swoją tożsamość i zbiór atrybutów)
    • w modelowaniu opartym na stanie, tylko stany (czyli rezultaty) są modelowane wyraźnie: każdy obiekt otrzymuje (co najmniej) dwie daty/godziny, któτe określają okres czasu w którym pozostaje on ważny

    Identyczne procedury dla obiektów w terenie prywatnych i publicznych

    Procedura definiowania jest podobna dla obiektów w terenie powstałych według prawa prywatnych i publicznego. Po uzgodnieniu pomiędzy właścicielami gruntów w zakresie transferu praw, powstaje tytuł lub akt prawny. Transakcja dotycząca praw staje się skuteczna pod względem prawnym poprzez rejestrację aktów lub tytułów w oficjalnym rejestrze gruntów (księdze wieczystej).

    Określenie praw oraz ograniczeń publicznych przebiega według dobrze zdefiniowanych procedur prawa publicznego. Gdy proces przyznania zostanie zakończony, prawo w normalnych okolicznościach zaczyna obowiązywać. Kataster 2014 zakłada, że każde prawo przyznane prawnemu obiektowi w terenie będzie oficjalnie zarejestrowane

    Komentarz:

    Natura katastru jest według tradycji oparta na zdarzeniach. Tworzenie i dokonywanie transakcji obiektami w terenie to rezultaty zdarzeń takich jak podpisywanie umów czy też przyjmowanie ustaw bądź iinych przepisów. Również przyszłe poszerzone katastry będą miały do czynienia ze zdarzeniami. Kataster 2014 preferowałby modelowanie oparte na zdarzeniach.

    Rozdział raportu

    Poglądy z raportu (str. 412)

    Poglądy z Katastru 2014 (str. 23)

    Kwestie trzech wymiarów (3D)

    Obecne systemy rejestracji katastralnej, oparte na dwuwymiarowych działkach topologicznych, opisanych geometrycznie, wykazały ograniczenia w zapewnianiu wglądu w (dwu i trójwymiarowe) położenie konstrukcji trójwymiarowych... W poprzednim rozdziale wprowadzono NieruchomośćObjętościową (VolumetricProperty), lecz wymaga to znaczących zmian legislacyjnych w większości krajów.

    Obiekt w terenie to obszar gruntu, na którym panują jednolite warunki w obrębie jego konturów. Warunki te są zwykle definiowane przez prawo. Każde społeczeństwo tworzy zasady koegzystencji jego członków. Zasady te, normalnie występujące w formie praw, definiują jak społeczeństwo rozumieć będzie zjawiska na terytorium, na jakim żyje. W ten sam sposób definiowane są prawa i obowiązki członków danego społeczeństwa. Obowiązki te, w większości przypadków definiowane są poprzez ograniczenia wolności jednostek.

    Komentarz:

    Kataster 2014 podchodzi do geometrii obiektu jako do atrybutu. Technicznie rzecz ujmując, obiekty mogą być dwu i trójwymiarowe, w zależności od praw i ograniczeń związanych z obiektem. Nie podjęto stosownych kroków pod względem prawnym. Jak tylko prawo zdefiniuje obiekty trójwymiarowe w terenie, mogą one być brane pod uwagę w katastrze 2014 poprzez opisywanie ich za pomocą współrzędnych w trzech wymiarach, bez zmieniania lub ponownego wymyślania podstawowej koncepcji. Aby zidentyfikować skutki prawne w trzech wymiarach, konieczne jest opracowanie wykonalnego algorytmu.

  5. KONKLUZJA
  6. Podstawowe założenia poczynione w kontekście źródłowego modelu katastralnego oraz te stanowiące podstawy Katastru 2014 nie różnią się znacznie. Standaryzacja jest kluczowa dla obu podejść, lecz sięgając dalej, konieczna jest harmonizacja ontologii.

    Inicjatywa źródłowego modelu katastralnego, próbująca modelować istniejące rodzaje katastru, skonfrontowana jest na każdym etapie z nowymi pytaniami. Rozwój źródłowego modelu katastralnego pokazuje, że z każdym etapem zwiększa się w nim ilość elementów zawartych w Katastrze 2014. Można zidentyfikować trend zmierzania w stronę Katastru 2014.

    Kataster 2014 jest zupełnie nowym podejściem do katastru. Objęcie wszystkich prawnych obiektów w terenie w pewnym obszarze kompetencji prawnych (jurysdykcji) zgodnie z panującymi w nim prawami, oraz postępowanie z tymi obiektami według sprawdzonych i stosowanych z powodzeniem zasad tradycyjnego katastru jest nowym podejściem, możliwym ze względu na rozwój technologii informatycznych. To nowe podejście czyni koniecznym pozbycie się niektórych tradycyjnych praktyk z podejścia działko-centrycznego. Myślenie w kategoriach obiektów w terenie jest przyszłością nowoczesnych systemów katastralnych. Natura i fundamentalne prawdy dotyczące katastru pozostają takie same, lec jego zawartość zmienia się znacząco.

    Różnice te nie mają nic wspólnego z modelowaniem, mieszczą się one w dziedzinie ontologii. Dyskusja o ontologii, zainicjowana przez wysiłki na rzecz standaryzacji, musi być kontynuowana.

- Powrót -