Szanowny Panie Ministrze!

Coraz bardziej skomplikowane przestrzennie sprawy roszczeniowe stawiają przed Panem, jako ministrem odpowiedzialnym za branżę zajmującą się rejestracją przestrzenną praw do gruntu, szczególną misję rzeczywistego, a nie formalnego przywrócenia w Polsce ochrony prawa własności.

Oprócz sądów na rzecz ochrony własności działali notariusze i mierniczy przysięgli jako osoby zaufania publicznego.

Zgodnie z tym prawem notariusz stał się osobą wykonującą wolny zawód, dokonującą czynności publicznych, a dokumenty przez niego sporządzane miały charakter dokumentów publicznych.

Taki sam status posiadali mierniczy przysięgli, którzy działali w oparciu o wcześniejszą ustawę z dnia 15 lipca 1925 r. o mierniczych przysięgłych, czyli byli wzorem dla notariuszy. Obydwa te zawody były dla systemu komunistycznego bastionem starego systemu. Dlatego władze Polski Ludowej konsekwentnie zmierzały do likwidacji wolnych zawodów notariuszy i mierniczych przysięgłych, którzy zapewniali ochronę praw własności indywidualnej, a nie własności społecznej czy ogólnonarodowej, stanowiących podstawę narzuconego Polsce ustroju społecznego.

Zawód notariusza został zlikwidowany 1 stycznia 1952 roku, a notariusze stali się pracownikami Państwowych Biur Notarialnych (PBN).

Ustawa o mierniczych przysięgłych została uchylona Dekretem z 1952 r., i z dniem 1 stycznia 1953 r. (rok później w stosunku do notariuszy) przestały funkcjonować biura mierniczych przysięgłych. Niektórzy geodeci znaleźli zatrudnienie w państwowych przedsiębiorstwach mierniczych, późniejszych OPGK, a geodezja została rozbita na trzy resorty.

Posiadamy bardzo dokładny spis biur mierniczych przysięgłych z lat 1947 - 1949. Ich liczba na dzień 30.06.1949 r. wynosiła 541.

By bardziej osłabić ochronę praw własności, władze PRL ustawą z dn.16 listopada 1964 roku prowadzenie ksiąg wieczystych przekazały do państwowych biur notarialnych. Zmiana ta spowodowała zanik kontroli sądu nad postępowaniem wieczysto-księgowym w I instancji, gdyż notariusz sporządzający akt notarialny dokonywał jednocześnie wpisu w księdze wieczystej.

Z tego też okresu identyfikujemy największą ilość błędów w księgach wieczystych (KW), np. zakładano nową księgę bez odpisywania nieruchomości ze starej KW. Dotyczyło to głównie gruntów SP i „mienia porzuconego“. Jeśli „ruchu“ w KW, głównie osób fizycznych, nie było, to starą księgę zamykano lub nie (w zależności od sądu), ale w KW Skarbu Państwa, obecnie też gminy, ruch był i księgi te są nadal wykorzystywane z wszystkimi mieszczącymi się w nich błędami.

Po zmianach gospodarczych i ustrojowych w końcu lat 80. powstała nowa ustawa o notariacie, która weszła w życie 1 lipca 1989 roku. Odtworzone zostało jedno ogniwo ochrony prawa własności.

Ale to najważniejsze ogniwo, które może zidentyfikować ogromną ilość nieprawidłowości, a nawet przekrętów, nie zostało odtworzone. Wręcz podjęto kroki zmierzające do świadomego ukrycia stanu rzeczywistego i doprowadzenia przekrętów z okresu po transformacji ustrojowej do przedawnienia. Taki charakter miał grant Banku Światowego z lat 2001-2004, który przeznaczony na umocnienie gospodarowania gruntami w Polsce, został podstępnie zmieniony na „wsparcie administrowania terenami“. Nie odsłonił prawdziwego stanu rejestracji praw własności i posłużył głównie dla transferu pieniędzy do określonej grupy osób.

Dlaczego do tej pory nie powstała Ustawa katastralna pomimo jednoznacznych zobowiązań wynikających z priorytetu 30.8 NPPC z 2001 r. (przed rokiem 2001 był to priorytet 30.9)

Komu zależy na podstępnej likwidacji ośrodków dokumentacji gik? To tak, jak gdyby wnioskować o likwidację wydziałów ksiąg wieczystych. Wygląda na to, że komuś bardzo zależy na przewlekaniu regulacji spraw własnościowych w celu świadomego przewłaszczenia ogromnych majątków w Polsce. Przykładem na to są wnioski o zasiedzenie służebności złożone przez Vattenfall.

W tym samym kierunku zmierza likwidacja funduszu gospodarki zasobem geodezyjnym i kartograficznym. Likwidacja funduszu gzgik bez rozwiązania nowej organizacji ośrodków, to praktyczna likwidacja wielu ośrodków dgik.

Wydziały KW i odgik wzajemnie się uzupełniają i kontrolują, i ich połączenie nie jest wskazane, natomiast wskazane jest dopracowanie współpracy między nimi, wykorzystując najnowszą technikę.

Jednakże należy pamiętać, że system informatyczny to tylko narzędzie, a podstawowa funkcja katastru to gwarancja przestrzennej lokalizacji prawa własności zapisanego w KW, a nie tylko publiczny rejestr działek.

Sprawa ta wiąże się z szeregiem innych aspektów do przeanalizowania, które mogę przybliżyć, jeśli Pan Minister jest tym zainteresowany.

Z poważaniem      

/-/ Weronika Borys     

Jako się rzekło tak się i stało. Reakcji żadnej.

Naszym zdaniem temat listu wykroczył poza możliwości percepcyjne doradców, którymi się otoczył Pan Minister i długo jeszcze nie doczekamy się nowelizacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz rozwiązań usprawniających obrót nieruchomościami, a jak się doczekamy, to obawiamy się będziemy zmuszeni powtórzyć wołanie Marszałka Dorna do Boga o pomoc, skierowane podczas otwarcia obrad Sejmu w dniu 22 sierpnia br.

Z tych szczątków informacji, które przekazali niektórzy członkowie Zespołu Ekspertów w dniu 30 sierpnia br. podczas konferencji CPI na temat nowych regulacji geoinformacyjnych wynika, że w wyniku półrocznych prac tego zespołu powstały tezy uzasadniające konieczność wstawienia do prawa geodezyjnego geoinformacji, a właściwie to stworzenia nowego prawa o geoinformacji, w którym dla geodezji być może znajdzie się miejsce.

O katastrze i księgach wieczystych słuch zaginął. Referenci kurczowo czepiali się dyrektywy INSPIRE, jako źródła regulacji geodezyjnych.

Nic bardziej błędnego. Dyrektywa INSPIRE wykorzystuje warsztat geodezyjny dla potrzeb ochrony środowiska. Pewne zawarte tam regulacje można będzie z pewnością wykorzystać w geodezji ale nie wolno zapominać o tym, czy nos jest dla tabakiery czy tabakiera dla nosa. Są symptomy wskazujące na to, że powtórzy się „Koncepcja SIP w Polsce“, w której z ponad 50 w większości wartościowych opracowań źródłowych powstał potworek „Syntezy“, w oparciu o którą polską geodezję wyprowadzono na manowce (bez umocowania w prawie). Na marginesie ojciec chrzestny tamtego potworka będzie teraz koordynował sprawy normalizacji w polskiej Infrastrukturze Danych Przestrzennych.

Żadnego tekstu projektu prawa geodezyjnego oczywiście nie ma. Ponoć zespół uzgodnił tytuły rozdziałów tego prawa i ustalił miejsce rejestru ewidencji gruntów obok 60 innych rejestrów państwowych, na równi z rejestrem koniowatych.

Ponoć efekt pracy Zespołu Ekspertów ma być na dniach upubliczniony. Wtedy przekonamy się, czy rzeczywiście ma on znamiona horroru. Zanim to wszakże nastąpi pozwolimy sobie zamieścić cytat z 36 numeru „Polityki“ z dnia 8 września br autorstwa Małgorzaty Daniec:

Proszę źle nie kojarzyć tego cytatu. Dotyczy on Grecji w związku z ostatnimi pożarami. Sądzimy jednak, że jesteśmy na najlepszej drodze do powtórki. Tam tak jak u nas były niejednorodne rejestracje gruntów, które przy pomocy środków unijnych próbowano ujednolicić. A co z tego wyszło czytamy w przytoczonym tekście.

W Polsce odbyły się ostatnio 3 bardzo wartościowe konferencje: nowosądecka, podlaska i wiślańska, gdzie zaprezentowano polskie geoprzestrzenne rozwiązania informatyczne, znacznie wyprzedzające światowe. Potwierdziła to zwłaszcza wiślańska prezentacja pani Bieleckiej i pana Gąsiorowskiego z Instytutu Geodezji i Kartografii (tego starego, jeszcze nie Europejskiego) o geoportalach w USA, Australii, Malezji, Hiszpanii i Francji. Do tego prymitywu w linii prostej wydają się grawitować rozwiązania zaproponowane przez Zespół Ekspertów. Poczekamy. Zobaczymy.

Na razie środowisko zostało zelektryzowane zarządzeniem Starosty Warszawsko Zachodniego o opracowaniach geodezyjnych dla celów prawnych. Niewyobrażalne są kalumnie jakimi obrzuca się tamtejszego Geodetę Powiatowego za przygotowanie zarządzenia. A przecież on jako jeden z pierwszych miał odwagę wystąpić przeciw praktykom greckim, coraz częściej uprawianym w Polsce.

Dlatego zwróciliśmy się z prośbą do warszawsko-zachodniego Geodety Powiatowego, aby w następnym komentarzu zechciał zapoznać nas z motywami podjętego zarządzenia, zwłaszcza w kontekście wypuszczenia tematu przez nadzorującego geodezję ministra.