Komentarz 47 (91/07)

12 listopada 2007 r.

Wszystko wskazuje na to, że najbliższe miesiące poświęcimy żywiołowej synchronizacji zapisów katastru (jeśli wolno tak określić naszą poczciwą ewidencję gruntów) z księgami wieczystymi. Powiedzmy raczej zainwentaryzowaniu problemu, bo jego wyprowadzanie będzie trwało lata. Ale nie jest to jedyne zadanie służby geodezyjnej i nie można zapominać o palącym problemie koordynacji sieci uzbrojenia terenu, który jak został zapętlony przed dwoma laty tak stwarza problemy do dziś.

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne w wersji z dnia 21.11.2000 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.) w odniesieniu do projektowanych sieci uzbrojenia terenu zawierała m.in. następujące zapisy:

Art. 27. 1. Sieć uzbrojenia terenu podlega inwentaryzacji i ewidencji.

2. Inwestorzy są obowiązani:

Art. 28. 1. Starostowie przy pomocy zespołów uzgadniania dokumentacji projektowej koordynują (podkreślenie moje) uzgadnianie usytuowania projektowanych sieci uzbrojenia terenu.

2. Ewidencja sieci uzbrojenia terenu obejmuje:

3. Założenie i prowadzenie ewidencji sieci uzbrojenia terenu zapewniają:

Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że starostowie koordynując uzgodnienie projektowanych sieci uzbrojenia terenu mieli obowiązek korzystania z danych i informacji zawartych w geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu oraz ewidencjach sieci prowadzonych przez poszczególne branże. W procesie koordynacji mogli także wykorzystywać wiedzę i doświadczenie zawodowe przedstawicieli poszczególnych branż wchodzących w skład Zespołów Uzgadniania Dokumentacji Projektowej.

Z dniem 26 września 2005 r. przepisem art. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 163, poz. 1364) została zmieniona treść art. 28 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Obecnie brzmi on następująco:

„Art. 28. 1. Starosta, koordynując usytuowanie projektowanych sieci uzbrojenia terenu, jest obowiązany jako podstawę do koordynacji przyjmować aktualne informacje zawarte w mapie zasadniczej.

2. Minister właściwy do spraw administracji publicznej określi, w drodze rozporządzenia, tryb zakładania oraz tryb i warunki prowadzenia geodezyjnej sieci uzbrojenia terenu, koordynacji usytuowania projektowanych sieci, mając na celu bezkolizyjne usytuowanie projektowanych sieci z obiektami budowlanymi.“

Przyjrzyjmy się za tym, jakich zmian w procesie uzgadniania dokumentacji projektowej dokonał ustawodawca ustawą z dnia 28 lipca 2005 r., a jakie czynności pozostały bez zmian. Treść art. 27 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne w zakresie konieczności uzgadniania dokumentacji projektowej sieci uzbrojenia terenu pozostała bez zmian. Konieczność koordynacji uzgodnienia przez starostę projektów także. Zmienił się bardzo istotnie sposób prowadzenia tej koordynacji. Wyeliminowano z procesu koordynacji uzgadniania przedstawicieli branż, narzucając staroście obowiązek koordynacji w oparciu o dane zawarte na mapie zasadniczej mające na celu „bezkolizyjne usytuowanie projektowanych sieci z obiektami budowlanymi“.

Pomimo upływu ponad dwóch lat od czasu nowelizacji art. 28 Pgik, do chwili obecnej nie ukazało się rozporządzenie regulujące sposób koordynacji uzgodnienia projektowanych sieci uzbrojenia terenu w oparciu o dane i informacje z mapy zasadniczej, które to uzgodnienia zabezpieczałyby bezkolizyjne usytuowanie projektowanych sieci. Brak tego rozporządzenia ma bardzo istotne znaczenie dla sposobu koordynacji uzgadniania ich położenia i następnie bezpieczeństwa eksploatacji tych sieci po wybudowaniu.

Co bowiem należy uznać za kolizyjne usytuowanie projektowanych sieci w stosunku do istniejących w terenie obiektów budowlanych, bądź wcześniej uzgodnionych projektów obiektów budowlanych? Z pewnością nie można uznać wzajemnego przecinania się tych obiektów w płaszczyźnie (x,y) mapy zasadniczej, ani też zbyt bliskiego ich położenia, niż wynikałoby to z § 31 Wytycznych Technicznych G 4.4 PRACE GEODEZYJNE ZWIĄZANE Z PODZIEMNYM UZBROJENIEM TERENU - wydanie trzecie - Warszawa 1987 oraz tabel 1 i 2 stanowiących załącznik nr 14 do wytycznych.

Wobec zbliżającego się terminu obowiązywania zmienionej treści art. 28 Pgik, w dniach 29.06 - 01.07. 2005 r. z inicjatywy dolnośląskich geodetów powiatowych została zorganizowana ogólnopolska konferencja poświęcona problemom z uzgadnianiem projektowanych sieci uzbrojenia terenu oraz zagrożeniom, w tym także wypadkowym, wynikającym z treści znowelizowanego artykułu. Ze strony Powiatu Warszawskiego Zachodniego udział w niej wzięli geodeta powiatowy oraz dyrektor PODGiK. Wobec braku odpowiednio zebranych i opublikowanych dla potrzeb uzgadniania sieci uzbrojenia terenu standardów technicznych oraz procedur prowadzenia w nowy sposób koordynacji tych uzgodnień praktycznie wszyscy uczestnicy wyrażali opinię, że do czasu opublikowania nowego rozporządzenia pozostaną przy dotychczasowym sposobie koordynacji uzgodnień PSUT (Projektowana sieć Uzbrojenia Terenu). Zaproszony na konferencję ówczesny Główny Geodeta Kraju Jerzy Albin w swoim wystąpieniu całkowicie pominął temat konferencji, co wywołało konsternację i oburzenie jej uczestników. Niestety, do dnia dzisiejszego sprawa koordynacji uzgodnień PSUT na podstawie danych i informacji zawartych w treści mapy zasadniczej pozostaje w takim samym stanie, jak w dniu 1.07.2005 r. Z pewnością nie bez wpływu na zaistniały stan prawny ma pozbawienie GGK inicjatywy legislacyjnej oraz postawa wiceministra Piętaka wobec podległej mu służby geodezyjnej.

Ze swojej strony Powiat Warszawski Zachodni (reprezentowany przez Pana Edwarda Oszmiańskiego - kierownika Referatu Geodezji i Katastru) na szkoleniu - konferencji geodetów powiatowych Województwa Mazowieckiego w dniach 22 - 23 listopada w Poświętnym, wystąpił z propozycją zebrania standardów dotyczących bezpiecznych odległości sytuowania PSUT rozrzuconych w branżowych aktach prawnych przy pomocy służb podległych Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na użytek administracji powiatowej województwa, a także w celu stworzenia wzorca późniejszych standardów technicznych dla całego kraju, podając nawet źródła informacji w postaci opracowania Władysława Korzeniewskiego „Odległości w zabudowie i zagospodarowaniu terenu“, które należałoby na bieżąco aktualizować i uzupełniać. Postęp techniczny w zakresie tworzenia i technologii produkcji różnego rodzaju urządzeń SUT jest obecnie tak duży, że powiatowa służba geodezyjna nie jest w stanie śledzić i aktualizować tego typu danych, a co najważniejsze, nie posiada odpowiednich kwalifikacji. Niestety pomimo zobowiązania się ówczesnego WINGiK-a do podjęcia tego typu prac, ich wyniki nie zostały geodetom powiatowym Województwa Mazowieckiego przekazane. Należy podkreślić i wyjaśnić, że żaden odpowiedzialny starosta, czy też geodeta powiatowy nie weźmie odpowiedzialności za skutki awarii, bądź katastrofy budowlanej spowodowanej błędnym uzgodnieniem usytuowania projektowanej sieci uzbrojenia terenu w sposób zgodny z obowiązującą treścią art. 28 Pgik. Z informacji posiadanych przez geodetę powiatowego wynika, że żaden powiat w województwie mazowieckim nie koordynuje uzgodnień PSUT zgodnie z obowiązującą treścią art. 28 ustawy PGiK. Podobnie ma się rzecz na obszarze kraju.

W ośrodkach dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej w oparciu o nieformalne umowy funkcjonują pozbawione podstaw formalnych i prawnych nieformalne zespoły uzgadniania dokumentacji projektowych z pomagającymi im, tym razem społecznie, przedstawicielami głównych branż sieci uzbrojenia terenu. Prawo tego nie zabrania! Świadczy to jedynie o dołożeniu szczególnej staranności w realizacji zadań związanych z koordynacją uzgadniania PSUT. Należy podkreślić, że dzięki postawie branż delegujących swoich pracowników i ich wiedzy, nie doszło w okresie minionych dwóch lat do poważniejszych awarii nowowybudowanych sieci zgodnie z uzgodnionymi w tym czasie projektami! Uniknięto także paraliżu decyzyjnego spowodowanego odsyłaniem inwestorów (projektantów) do poszczególnych branż po szczegółowe uzgodnienia i opinie dotyczące obiektów sąsiadujących z uzgadnianymi.

Słowo „koordynacja“ występuje zarówno w poprzedniej, jak i obecnej wersji brzmienia art. 28 ust. 1. A oznacza to, że uzgodnienie nie polega na jednorazowym przedłożeniu projektu w celu uzyskania, pozytywnej, bądź negatywnej opinii o przebiegu projektowanej sieci. Należy zwrócić uwagę, że z treści rozporządzenia z 2 kwietnia 2001 r. nie wynika, że można byłoby wydać opinię negatywną (brak odpowiedniej klauzuli i przepisu sankcjonującego takie rozstrzygnięcie). Intencją ustawodawcy jest podejmowanie takich działań przez starostę, by w każdym przypadku przedłożony do uzgodnienia projekt uzyskał opinię pozytywną.

O zgodności postępowania służb Starostwa Warszawskiego Zachodniego z „duchem“ ustawy niech świadczy ilość projektów zgłoszonych do uzgodnień: 1024 w 2005 r., 1104 w 2006 r. i 1130 do 1.X.2007 r.

Z treści § 9 ust. 7 rozporządzenia wynika, że „W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w sporządzeniu mapy lub projektu, (...) wniosek zwraca się inwestorowi, z zachowaniem formy pisemnej, w trybie określonym w art. 64 Kodeksu postępowania administracyjnego.“ Oznacza to możliwość wpisania uwag, które projektant powinien uwzględnić w procesie projektowania by przedłożony projekt mógł zostać pozytywnie zaopiniowany. Uwagi te mogą dotyczyć samego usytuowania przewodu, jak również konieczności zastosowania różnorodnych rozwiązań technicznych lub technologicznych zapewniających jego bezpieczną eksploatację po wybudowaniu. Poprawiony projekt jest rozpatrywany w ramach wniosku wniesionego pierwotnie.

Poniżej przedstawiam wyszczególnienie najważniejszych czynności wykonywanych przez organ, związanych z procesem koordynacji, uzgadniania PSUT.

1. Zarejestrowanie wniosku o uzgodnienie PSUT złożonego przez inwestora lub jego upoważnionego przedstawiciela stosownie do przepisu § 9 ust. 3 rozporządzenia z dnia 2 kwietnia 2001 r;

2. Sprawdzenie poprawności złożonego wniosku pod względem formalnym, tj. zgodności z wymogami § 9 ust. 2, 4 i 5;

3. Wniesienie projektu do bazy danych graficznych (aktualizacja mapy zasadniczej dla potrzeb procesu koordynacji - plik buforowy mapy zasadniczej) - czynność niezbędna w procesie koordynacji uzgodnienia PSUT w przypadku prowadzenia przez powiat mapy zasadniczej w formie cyfrowej, nie wymieniona w przepisach rozporządzenia;

4. Kontrola bezkolizyjności przebiegu projektowanego przewodu stosownie do przepisu § 9 ust. 6;

5. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, sformułowanie uwag ukierunkowujących sposób poprawienia projektu stosownie do przepisu § 9 ust. 7;

6. W wyniku poprawienia projektu ponowne wykonanie czynności wymienionych w punkcie 2;

7. W przypadku konieczności zmiany usytuowania przewodu ponowne wykonanie czynności wymienionych w punkcie 3 - (aktualizacja mapy zasadniczej dla potrzeb procesu koordynacji - plik buforowy mapy zasadniczej) - czynność niezbędna w procesie koordynacji uzgodnienia PSUT w przypadku prowadzenia przez powiat mapy zasadniczej w formie cyfrowej, nie wymieniona w przepisach rozporządzenia;

8. Uzgodnienie projektu stosownie do przepisu i sporządzenie opinii o uzgodnieniu PSUT stosownie do przepisów § 11 ust. 1 - 4;

9. Wczytanie z pliku buforowego uzgodnionego projektu na mapę zasadniczą stosownie do treści przepisu § 11 ust. 5 rozporządzenia (ostateczna aktualizacja mapy zasadniczej);

10. Wydruk, bądź skopiowanie na nośnik informatyczny uzgodnionego projektu z mapy zasadniczej i zaopatrzenie w obowiązującą klauzulę stosownie do przepisu § 11 ust. 3;

11. Sporządzenie kosztorysu z wykonanych czynności;

12. Sporządzenie faktury i przekazanie uzgodnionego projektu inwestorowi.

Czynności wymienione w punktach: 1,2, 4 - 6 i 8 -12 są niezbędnymi czynnościami administracyjnymi związanymi z koordynacją uzgodnienia PSUT wykonywanymi na podstawie przepisów rozporządzenia. Za wymienione czynności należy pobrać opłaty zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 lutego 2004 r. w sprawie wysokości opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne oraz udzielanie informacji, a także za wykonywanie wyrysów i wypisów z operatu ewidencyjnego (Dz. U. z 2004 r. Nr 37, poz. 333). Pozostałe czynności wymienione w punktach 3 i 7 nie wymienione w przepisach rozporządzenia, są czynnościami technicznymi, niezbędnymi w procesie koordynacji uzgodnienia PSUT, a koszty ich wykonania ponosi inwestor na podstawie przepisu art. 40 ust. 3b. o treści: „Wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i uzgadnianiem usytuowania projektowanych sieci uzbrojenia terenu oraz związanych z prowadzeniem krajowego systemu informacji o terenie, udzielanie informacji, a także wykonywanie wyrysów i wypisów z operatu ewidencyjnego jest odpłatne.“

Przepis § 11 ust. 5 rozporządzenia z dnia 2 kwietnia 2001 r. o treści: „Uzgodnione usytuowanie projektowanych sieci uzbrojenia terenu nanoszone jest na mapę zasadniczą lub jej kopię.“ mówi jedynie o konieczności zaktualizowania mapy zasadniczej o treść uzgodnionego projektu. Natomiast rozporządzenie z 19 lutego 2004 r. nie zawiera w swej treści cen za czynności związane z wniesieniem projektu na mapę zasadniczą dla potrzeb koordynacji uzgodnienia PSUT, a także również innych czynności związanych z koniecznością ujawniania na mapie zasadniczej treści opracowań geodezyjnych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego lub innych danych, które należy przechowywać w zasobie, a których koszty wprowadzenia w postaci cen umownych ponosi w ostatecznym rozrachunku osoba zlecająca czynności związane z koniecznością ich wprowadzenia, a nie geodeta. Z treści przytoczonych wyżej przepisów prawnych, nie wynika nigdzie, że koszty wnoszenia projektu sieci uzbrojenia terenu na mapę zasadniczą w celu jego uzgodnienia powinien ponosić starosta.

Rozporządzenie z 2 kwietnia 2001 r. zostało wydane w okresie dużego kryzysu gospodarczego kraju. Przepis § 22 miał na celu zmniejszenie obciążeń finansowych związanych z inwestowaniem, przenosząc koszty koordynacji uzgodnień PSUT na starostę i jednostki branżowe. Niestety, przepis ten wychodził poza delegację ustawową do wydania rozporządzenia oraz naruszał ustawę zasadniczą. Ustawa Pgik nigdzie w swej treści nie zobowiązuje powiatów do ponoszenia kosztów czynności technicznych związanych koordynacją uzgodnień PSUT. Obecnie obowiązująca treść art. 28 ustawy sprawia, że przepis ten wraz z całym rozdziałem 5 rozporządzenia stał się sprzeczny z ustawą.

W Warszawie i powiatach ościennych w przypadku, gdy mapa zasadnicza prowadzona była w formie analogowej koordynację uzgodnień wykonywano na przedłożonych wraz z wnioskiem projektach wniesionych na kopię zaktualizowanej mapy zasadniczej. Często same projekty były wnoszone na kopie mapy zasadniczej przez geodetów, którzy posiadali umiejętności i narzędzia do precyzyjnego wkartowania projektu. Tak wykonane projekty zatwierdzone przez właściwego projektanta przedkładane były przez geodetów na mocy § 9 ust. 1 rozporządzenia. Po wydaniu opinii uzgadniającej projekt, ci sami geodeci wnosili uzgodniony projekt na nakładkę „ZUD“ mapy zasadniczej. Z tak zaktualizowanej mapy zasadniczej odgik-i wykonywały odbitki z klauzulami o uzgodnieniu projektu.

Z chwilą rozpoczęcia prowadzenia mapy zasadniczej w formie cyfrowej pośrednictwo geodetów stało się zbędne. Projektant zobowiązany jest podać w projekcie współrzędne charakterystycznych punktów przewodu, bądź motywy do istniejących na mapie obiektów, które pozwolą na wniesienie projektu na mapę zasadniczą i utworzenie pliku buforowego, który następnie będzie przedmiotem koordynacji uzgodnienia.

Niestety nieliczna część geodetów wykorzystując nieświadomość inwestorów, i działając w zmowie z niektórymi projektantami, posługując się przepisem § 9 ust. 1 rozporządzenia w dalszym ciągu przedkłada projekty do uzgodnienia. Koszt takiej „usługi“ na rynku geodezyjnym według posiadanych informacji przez geodetę powiatowego wynosi 450 zł od pierwszego przyłącza i 150 zł od każdego następnego.

Jeden z geodetów poczuł się dotknięty uszczupleniem jego dochodów z misternego szwindlu i pełen oburzenia złożył skargę na geodetę powiatowego. Należy przyznać, że dopiero wspomniana skarga pozwoliła geodecie powiatowemu poznać sposób i zakres naciągania nieświadomych inwestorów na tzw. „geodezyjne usługi“ związane z uzgodnieniem projektowanych sieci uzbrojenia terenu.

W celu wyeliminowania tego procederu zostanie w trybie pilnym przygotowane zarządzenie Starosty o przyjmowaniu do koordynacji uzgodnień projektów sieci uzbrojenia terenu sporządzonych zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2003 r. Nr 120, poz. 1133). Zadaję jednak pytanie gdzie są nasze władze, które już dawno powinny były problem rozwiązać, zamiast wymyślać nieżyciowe projekty korekty ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w tym względzie?